Εννέα βλέμματα του Άλλου

Το βλέμμα σχετίζεται με τη θέαση του αντικειμενικού κόσμου, τα μάτια που αναζητούν την εσωτερική ουσία, με την απαξίωση του εαυτού εξαιτίας του απορριπτικού βλέμματος του ‘Αλλου αλλά και με την ανάγκη για αποδοχή όπως και την ανάγκη μεταμόρφωσης και εξήγησης της πραγματικότητας.

Το υποκείμενο επιθυμεί το βλέμμα του 'Αλλου. Στον τόπο του 'Αλλου συγκροτείται το υποκείμενο, μεταξύ του υποκειμένου και της επιθυμίας του 'Αλλου: Δεν είμαστε συνειδητά υποκείμενα που βλέπουν τον κόσμο αλλά, αντίθετα, είμαστε ήδη όντα που βλέπονται. Ενώ «εγώ» βλέπω από ένα μόνο σημείο, με κοιτάζουν από όλες τις πλευρές. Βλέπομαι από τον Άλλον από όλες τις πλευρές που «εγώ» δεν μπορώ να δω «εμένα». Υπάρχει ένα βλέμμα που προϋπάρχει της υποκειμενικής μου θέασης – ένας πανεπόπτης από τον οποίο εξαρτώμαι. Το μάτι που βλέπει το αντικείμενο βρίσκεται στην πλευρά του υποκειμένου, ενώ το βλέμμα είναι στην πλευρά του αντικειμένου. Όταν κοιτάζω ένα αντικείμενο πάντοτε με κοιτάζει ήδη και μάλιστα από ένα σημείο στο οποίο εγώ δεν μπορώ να το δω. Αυτό είναι το βλέμμα του Άλλου.

  

Το βλέμμα του Άλλου, επικριτικό ή χλευαστικό, σε αναγκάζει στην απομόνωση, σου αρνείται την ελευθερία της προσωπικής επιλογής, σε φορτώνει με ενοχή και σε υποχρεώνει να δεις την ύπαρξή σου μέσα από τα μάτια και τα κριτήρια του. Ο Άλλος, με τις διαμορφωμένες απόψεις και τις προκαταλήψεις του σε κρίνει και η  εχθρική παρουσία μετατρέπει τον εαυτό σε παρατηρητή και αντικείμενο παρατήρησης ταυτόχρονα, με ενδιάμεσο παραμορφωτικό κάτοπτρο το απαξιωτικό βλέμμα. Ενώ αντιθέτως το αγαπητικό βλέμμα σου χαρίζει τον παράδεισο στη γη.

Το συναίσθημα της ανυποληψίας για τον εαυτό προκαλείται όταν το υποκείμενο αποτυγχάνει να καθρεφτιστεί επιτυχώς μέσα στα μάτια του Άλλου και το είδωλό του αλλοιώνεται. Το βλέμμα έτσι καταλήγει στην αίσθηση αχρηστίας και αδυναμίας του υποκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του Άλλου. Την ανυποληψία του τη βιώνει περισσότερο ως δική του ανεπάρκεια, ως δικό του λάθος για το οποίο τιμωρείται. Μένει μετέωρος μεταξύ ετεροκαθορισμού και αυτοκαθορισμού, εσαεί επαιτώντας το θετικό βλέμμα του Άλλου για να υπάρξει.

Ιδού λοιπόν εννέα από τα βλέμματα του Άλλου: