Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2021

Στην εποχή του Πάγκαλου…

 

Στα 1993, σιγά - σιγά κυριαρχεί πια ο ψηφιακός δίσκος και το βινύλιο αργοσβήνει, ενώ τα δισκάκια των 45 στροφών αποτελούσαν πλέον ανάμνηση. Εκείνη τη χρονιά ωστόσο, ο Γιώργος Νταλάρας διάλεξε να συγκεντρώσει σε ένα διπλό αναλογικό δίσκο κάποια από τα δεκάδες τραγούδια που είχε ηχογραφήσει για τις 45 στροφές στα πρώτα χρόνια της παρουσίας του στο ελληνικό πεντάγραμμο. Ο δίσκος έχει την ονομασία «Για Τα Τραγούδια Και Εγώ Φταίω». Σε αυτόν τον δίσκο, το 7ο τραγούδι στην σειρά είναι το «Στην εποχή του Πάγκαλου ήταν μακριές οι φούστες». Πρόκειται για ένα κομμάτι του αείμνηστου ρεμπέτη Γιώργου Μητσάκη:  

Στην εποχή του Πάγκαλου ήταν μακριές οι φούστες

στο Μοναστηράκι αράζανε οι σούστες

λίγοι περπατούσανε τότε με τις κούρσες

σταυροπόδι στις αυλές τι `ναι αυτά που λες


 Αυτό το κομμάτι υπήρξε η αφορμή για όσα θα εξακολουθήσω να σας γράφω στην συνέχεια αυτής της ανάρτησης.

Ιδού λοιπόν:

Στην ιστορία της ανθρωπότητας έχει επικρατήσει ένα ιδεολογικό, ηθικό μοντέλο, ένα μοντέλο αξιών, που δεν αφορά τη γυναίκα, δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την ουσία της, και όταν η γυναίκα έχει διεκδικήσει μια θέση σε αυτό το μοντέλο - και το έχει καταφέρει - έχει καταλήξει, τις περισσότερες φορές, απομίμηση του εκπροσώπου αυτού του μοντέλου, δηλαδή, τον ρόλο του άνδρα: σκέφτεται σαν άνδρας (έχει τις προσδοκίες του) και ζει σαν άνδρας (απασχολείται, εργάζεται σαν άνδρας). Δεν μιλάω μόνο για ακραία παραδείγματα όπως είναι μερικές γυναίκες - πολιτικοί (η Θάτσερ π.χ.) αλλά για εκατοντάδες γυναίκες στον δυτικό κόσμο που προσπαθούν καθημερινά να βρουν μια θέση σ’ αυτόν, ανταγωνιζόμενες τους άνδρες.

Η γυναίκα έχει αξιολογηθεί με τα ίδια κριτήρια (ίδια μέτρα και σταθμά) που αξιολογείται ο άνδρας. Η σεξουαλική – ψυχολογική εξέλιξή της έχει ερμηνευθεί βάσει μιας ανδροκεντρικής λογικής που εφαρμόζεται με δυσκολία στη γυναίκα. Όμως, η γυναίκα βρίσκεται τότε λίγο έξω από τη λογική που επικρατεί, από τη λογική που επιβάλλει το να είμαστε όντα με σκέψη και λόγο, με νόμους, με αρχές και ηθική. Η επιθυμία, που σε κάθε άτομο γεννιέται από τη βασική ματαίωση της απόλυτης ικανοποίησης και αναπαράγεται ατελείωτα στην αναζήτηση αυτού που πάντα θα λείπει, λειτουργεί στην γυναίκα με ιδιαίτερο τρόπο. Η γυναίκα υποφέρει εξ αιτίας αυτής της έλλειψης, όπως και ο άνδρας, άλλα διαχειρίζεται την επιθυμία της μέσω της απόλαυσης. Η γυναίκα απολαμβάνει περισσότερο – ήδη το είπε ο Τειρεσίας όταν τον ρώτησε ο Δίας - επειδή απολαμβάνει (σεξουαλικά, συναισθηματικά, γνωσιακά, κ.τ.λ.) και με άλλους τρόπους που είναι άγνωστοι για τον άντρα. Αυτό δεν μπορεί να το καταλάβει ο άντρας στη γυναίκα, για αυτό τη φαντασιώνεται μαζοχίστρια, πόρνη (ορισμένες από τις ανδρικές φαντασιώσεις), στην προσπάθειά του να την κατανοήσει.

Η γυναίκα, μπορεί να μην γνωρίζει αυτή την άλλη απόλαυση που υπάρχει μέσα της, άλλα τη βιώνει. Όπως βιώνει και γνωρίζει κι εκείνη την άλλη απόλαυση που ξέρει ο άνδρας. Στην απόλαυση του άνδρα, αυτή που η ψυχανάλυση αποκαλεί φαλλική και κάνει τον άνδρα να απολαμβάνει ιδιαίτερα οτιδήποτε έχει σχέση με «το έχειν», η γυναίκα είναι το αντικείμενο της επιθυμίας του, αυτό που τον συμπληρώνει. Η γυναίκα έχει διάφορους τρόπους να σχετίζεται με αυτή την απόλαυση του άνδρα και να περνάει καλά. Ούτως ή άλλως, αυτή η φαλλική απόλαυση είναι, σε τελική ανάλυση, η κατ’ εξοχήν απόλαυση του ανθρώπινου είδους από τότε που ο άνθρωπος επιθυμεί ό,τι δεν έχει.

Αυτός ο φθόνος του άνδρα για αυτή την άλλη απόλαυση της γυναίκας, η οποία καθιστά την τελευταία τον απόλυτο Άλλο του άνδρα, τροφοδοτεί το συναίσθημα του μισογυνισμού του τελευταίου που – στην ακραία μορφή του – τον καθιστά ικανό για γυναικοκτονία.

Συχνά στην ελληνική ιστορία, σε επίπεδο εξουσίας, έχουμε γίνει μάρτυρες της εκδήλωσης αυτού του μισογυνισμού από μεριάς της τελευταίας. Στην συνέχεια θα αναφερθώ σε μια τέτοια περίπτωση μισογυνισμού σε επίπεδο εξουσίας.
  
Στις 30 Νοεμβρίου του 1925, ο δικτάτορας (και παππούς του πρώην βουλευτή και υπουργού του ΠΑΣΟΚ) Θεόδωρος Πάγκαλος, απαγόρευσε την κοντή φούστα στις γυναίκες, απόφαση για την οποία έμεινε περισσότερο γνωστός στην ιστορία.

Η διαταγή του τότε επικεφαλής της κυβέρνησης, ο οποίος είχε αναλάβει την εξουσία με το κίνημα της 25ης Ιουνίου του 1925, ανάγκαζε τις γυναίκες να φορούν φούστα η οποία θα έπρεπε να απέχει 30 εκατοστά από το έδαφος, έτσι ώστε να έχουν σεμνή εμφάνιση. Για την πιστή εφαρμογή της διαταγής, τα όργανα της τάξης είχαν εφοδιαστεί με... μεζούρες, για να διαπιστώσουν εάν η κάθε γυναίκα που κυκλοφορούσε στους δρόμους ήταν στα πλαίσια της νομιμότητας.

Όπως αναφέρεται, ο Ιωάννης Καλυβίτης, διευθυντής της νεοσύστατης αστυνομίας Πόλεων[1], θυμάται ότι κλήθηκε κάποτε στο πρωθυπουργικό γραφείο, όπου ο στρατηγός Θόδωρος Πάγκαλος, παρουσία της συζύγου του, ζήτησε από την Αστυνομία να εκδώσει διαταγή περί απαγορεύσεως κυκλοφορίας των γυναικών στους δρόμους με κοντή φούστα.

Κατά την καθιερωμένη επίσκεψη του Αστυν. Δ\ντού , Καλυβίτη Ι. στο Προεδρικό Μέγαρο για την σχετική ενημέρωση του Προέδρου, Στρατηγού Πάγκαλου, η παρισταμένη σύζυγός του απευθυνόμενη προς τον κ Καλυβίτη,του είπε : '' Γιατί κ Διευθυντά επιτρέπετε, σε κυρίες και δεσποινίδες να κυκλοφορούν με κοντές φούστες; ''

Ο αείμνηστος Καλυβίτης, απάντησε ότι το μήκος της φούστας δεν το κανονίζει η Αστυνομία, αλλά η...θεά μόδα.

Έτσι, οι αστυνομικοί κυκλοφορούσαν στους δρόμους με μεζούρες. Μετρούσαν τις φούστες και συλλάμβαναν τις κοπέλες που φορούσαν πιο κοντές.

Οι συλλήψεις ήταν πολλές και τα δικαστήρια αρκετά. Εκεί οδηγήθηκε και η Κατίνα Βογιατζή μια 22χρονη κοπέλα η οποία είχε την ατυχία να είναι η πρώτη γυναίκα που θα συλληφθεί, τον Μάρτιο του 1926, και θα καθίσει στο εδώλιο του κατηγορουμένου επειδή φορούσε «κοντή» φούστα καθώς η μεζούρα έδειξε… 38 εκατοστά! Είχε ξεπεράσει, δηλαδή, το όριο κατά 8 ολόκληρα εκατοστά!

Το τι έγινε στο δικαστήριο είναι τουλάχιστον απολαυστικό! Η κατηγορουμένη και ενώ η δίκη στο πταισματοδικείο βρισκόταν σε εξέλιξη, κατέβασε τη φούστα της, για να απέχει λιγότερο από το έδαφος. Ένας αστυνομικός την είδε και ανέβασε ξανά τη φούστα, ώστε ν’ αποδειχθεί το έγκλημα! Η Κατίνα την ξανακατέβασε. Ο αστυνόμος την ξανανέβασε. Μέχρι που ο συνήγορος της κατηγορουμένης εκνευρίστηκε!

Ο αστυνομικός εξήγησε στους δικαστές τι είχε συμβεί αλλά ο συνήγορος της Κατίνας διαμαρτυρήθηκε προς την έδρα διότι το όργανο της τάξης θώπευε τα πόδια της, στην προσπάθειά του να φέρει τη φούστα στο σωστό ύψος!

Την επόμενη ημέρα οι εφημερίδες της εποχής, μαζί με το ρεπορτάζ από την δίκη είχαν και έναν σπαρταριστό διάλογο της 22χρονης Κατίνας με τον πρόεδρο του δικαστηρίου:

Δικαστής: «Μην την τραβάτε τη φούστα, κύριε συνήγορε. Το αδίκημα εβεβαιώθη. Το αμφισβητείτε, δεσποινίς;»

Κατηγορουμένη: (γελώντας) «Όχι».

Δικαστής: «Διατί εφορούσατε κοντήν φούσταν;»

Κατηγορουμένη: «Δεν το ήξερα. Είχα μάθει ότι η διάταξις είχε καταργηθεί. Δεν διαβάζω, βλέπετε, εφημερίδες».

Τελικά, η 22χρονη Κατίνα Βογιατζή καταδικάστηκε σε 24ωρη κράτηση και καταβολή των εξόδων της δίκης.

 Ο νόμος αποσύρθηκε σύντομα, ύστερα από την τεράστια κατακραυγή. Ο διευθυντής της αστυνομίας μη μπορώντας να αρνηθεί τη διαταγή του τότε δικτάτορα, μηχανεύθηκε την εξής λύση. Επιστράτευσε μέσω του Τμήματος Ηθών τρεις ιερόδουλες, από τις πλέον ευπαρουσίαστες και προσυννενοήθηκε με έμπιστους αστυφύλακες του να τις συλλάβουν εικονικά.

Εν τω μεταξύ είχαν ειδοποιηθεί φωτορεπόρτερς και όλοι μαζί με αγαστή σύμπνοια έδωσαν μεγάλη δημοσιότητα στις συλλήψεις. Τότε ο στρατηγός Θόδωρος Πάγκαλος θορυβήθηκε από την έκταση που πήρε το θέμα και προκειμένου ν αποφύγει την διεθνή γελοιοποίηση της Ελλάδας τηλεφώνησε στον αστυνομικό διευθυντή να αναστείλει το μέτρο.

Άλλωστε και η δικτατορία του Πάγκαλου, τερματίστηκε σύντομα, στις 22 Αυγούστου του 1926. Ο νόμος της κοντής φούστας ήταν πλέον μια τραγελαφική ανάμνηση...

Υ.Γ. Όσοι δεν μπορούν να δουν το βίντεο παραθέτω την διεύθυνση:

https://www.youtube.com/watch?v=GIsZQYPjrHA



[1] Η Αστυνομία Πόλεων ήταν ένα σώμα που εκτελούσε τα αστυνομικά καθήκοντα σε ορισμένες από τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Ιδρύθηκε το 1920 και το 1984 συγχωνεύθηκε με την Ελληνική Χωροφυλακή στη σύγχρονη Ελληνική Αστυνομία. Ο Ιωάννης Καλυβίτης άσκησε καθήκοντα αρχηγού ενώσω ήταν Αστυνομικός διευθυντής Α΄ τάξεως από 2 Οκτωβρίου 1933 έως 3 Δεκεμβρίου 1933.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου