Τι είναι τελικά η δομή;
Στην ανάρτηση «Στο πεπρωμένο σου να δίνεις σημασία»[1]είχα δείξει ότι από την τυχαία σειρά των συμβάντων του τύπου «+ + - - + -» είχαν παραχθεί δύο υποκειμενικές πορείες: καταρχήν η «Α ¯ Β ¯ Γ ¯ Β ¯ Δ» και κατά δεύτερον η «Α ¯ Δ ¯ Γ ¯ Δ ¯ Β».
Πρόκειται για δύο πραγματικές συντάξεις οι οποίες καθορίζουν δύο δομές.
Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι στην πρώτη δομή, για παράδειγμα, είναι αδύνατον μετά από ένα «Α» να βρεθεί απευθείας ένα «Δ». Ο πιο σύντομος δρόμος μεταξύ «Α» και «Δ» περνάει υποχρεωτικά από το «Β». Ταυτόχρονα μπορούμε να δούμε ότι στην δεύτερη δομή μετά από το «Α» ακολουθεί υποχρεωτικά το «Δ». Για αυτή την δομή είναι αναγκαίο το «Δ» να διαδέχεται το «Α» χωρίς την διαμεσολάβηση κάποιου επιπλέον στοιχείου όπως συμβαίνει στην πρώτη δομή.
Βλέπετε ότι στην πρώτη δομή το «Δ» αποφεύγει να εμφανιστεί μετά το «Α» παρά μόνο υπό τον όρο της διαμεσολάβησης ενός «Β» τουλάχιστον. Γράφω τουλάχιστον γιατί, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε, στην εν λόγω δομή το «Β» επαναλαμβάνεται. Αξίζει τον κόπο να προβληματιστούμε λίγο με αυτό το φαινόμενο.
Για παράδειγμα, έστω ότι η σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα εκπροσωπείται από την διαδοχή «Α – Δ». Είμαστε υποχρεωμένοι να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ένα σημαντικό στοιχείο πρέπει να μεσολαβήσει μεταξύ των «Α» και «Δ» ώστε να είναι δυνατή η σχέση τους. Δηλαδή, «Α – Β – Δ». Με άλλα λόγια, αν τα δύο φύλα πρόκειται να σχετιστούν τότε είναι αναγκαίο να διαμεσολαβήσει ένα τρίτο σημαντικό στοιχείο για να συμβεί αυτή η σχέση. Αυτό το «αναγκαίο» στοιχείο είναι ο Φαλλός. Γίνεται τώρα αντιληπτό ότι: η σχέση των δύο φύλων μπορεί να γίνει εφικτή όταν αναγκαία διαμεσολαβείται από το σημαίνον που έχει την ονομασία «Φαλλός». Αυτό ταυτόχρονα μας λέει ότι είναι αδύνατη η σχέση των δύο φύλων.
Συνοψίζοντας μέχρι εδώ έχουμε ότι όταν μια δομή εγγράφεται τότε εγγράφεται ό,τι είναι αναγκαίο και την καθορίζει αλλά, ταυτόχρονα, εγγράφεται και ότι είναι αδύνατο και της είναι ξένο. Επίσης, εγγράφονται ό,τι αποφεύγεται – στην περίπτωση μας έχουμε «αποφυγή» της απευθείας σχέσης «Α – Δ» - αλλά και ό,τι επαναλαμβάνεται – στην περίπτωση μας έχουμε «επανάληψη» του «Β». Όπως καταλαβαίνετε, θα μπορούσαμε να αναγάγουμε την εν λόγω γραφική παράσταση σε μια δομή του υποκειμένου. Στο κύριο σημαίνον του υποκειμένου. Το σημαίνον που θα καθόριζε το τι ένα υποκείμενο μπορεί, είναι εφικτό να πει και τι του είναι αδύνατο και να διανοηθεί ακόμα.
Είναι αλήθεια ότι ο καθένας από εμάς είναι σημαδεμένος από μια συμβολική διατύπωση: εκείνη η κουβέντα του Άλλου, εκείνη η κουβέντα του πατέρα ή της μητέρας, του οποιουδήποτε Άλλου προσέλαβε καθοριστική για το υποκείμενο αξία και καθόρισε αυτό που αποκαλούμε αναπόδραστη υποκειμενική πορεία. Στην καθομιλουμένη μας αυτή την πορεία την ονομάζουμε Πεπρωμένο. Αυτή η πορεία αποτελεί την … κατάρα μας!
Ας δούμε όμως εδώ – λίγο πριν να κλείσω αυτό το σημείωμα – ένα καταραμένο Πεπρωμένο.
«Συνήθιζε να λέει, άραγε ήταν αλήθεια; Πως σε ένα από τα πρώτα του ταξίδια στο Περού, πριν ακόμα εκδοθεί το πρώτο του βιβλίο, το «Μαραμπού», μια Περουβάνα η οποία τον είχε «κρατήσει» στην στεριά για τρεις ολόκληρους μήνες, τρίβοντας βότανα σε χορτάρι και μασουλώντας φαρμακωμένο μανιτάρι, ύστερα από έντονο έρωτα του παρείχε μια κατάρα και δύο προφητείες: η κατάρα αφορούσε στον έρωτα. «Τον έρωτα τον κορόιδευα τότε, δεν τον πίστευα. Ίσως τον φοβόμουνα, γιατί όχι;. Σε καταριέμαι μου πε τότε η Περουβάνα να ‘σαι 60 χρονώ και να ερωτευθείς και κείνη να μη σε θέλει. Να δούμε τότε πως θα γελάς τώρα που φεύγεις!» Ήμουνα τότε εγώ είκοσι χρονώ και εκείνη πενήντα.
- Φυσικό ήταν τότε να φύγεις...
- Φυσικά ναι. Αλλά τώρα η κοπέλα που αγαπάω είναι 25 και εγώ 60. Έπιασε η κατάρα της βλέπεις. Και εκείνο που με ανησυχεί είναι επίσης οι προφητείες της. Είχε προφητεύσει ότι θα γίνω γνωστός στα 1933 και πράγματι, στα 1933 είχα εκδώσει το «Μαραμπού» μου. Επίσης, και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό, είχε προφητεύσει ότι θα πεθάνω στα 63 μου! Τον Κόλια τον ανησυχούσε πολύ αυτή η δεύτερη ημερομηνία. «Δεν μπορεί να πέσει έξω η Περουβάνα» απαντούσε σε φίλους του που, ξέροντας το μυστικό του, τον παρηγορούσαν πως πέρασε πια την «κρίσιμη ηλικία».
Όμως, η Περουβάνα δεν έπεσε έξω. Πέθανε μερικούς μήνες μετά την συμπλήρωση των 63 του χρόνων!»
Κόρφης Τάσος, «Νίκος Καββαδίας. Συμβολή στην μελέτη της ζωής και του έργου του»
Εκδότης : Πρόσπερος
Έτος έκδοσης : 1994
Το Πεπρωμένο του, βλέπετε! Καλή σας νύχτα …
[1] Βλ. «Στο πεπρωμένο σου να δίνεις σημασία», Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2021, https://psychoanalysisthoughts.blogspot.com/2021/07/blog-post.html
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου