Τα δύο σώματα

Υπάρχουν δύο σώματα: Από την μια, ένα σώμα γνώσης στην υπηρεσία της ζωής, της επιβίωσης, της διατήρησης του οργανισμού, ένα σώμα επιστημικό και ζωϊκό συνάμα, που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε επιστημο-ζωϊκό, συνδυάζοντας επιστήμη και ζωή. 

Από την άλλη, υπάρχει υπάρχει ένα σώμα με λίμπιντο. Το λιμπιντικό σώμα. Το επιστημικό σώμα είναι ένα ρυθμισμένο σώμα. Η αρχή που διέπει την ρύθμιση του είναι η αρχή της ηδονής. Μπορούμε, έτσι, να ονομάσουμε το επιστημο-ζωϊκό σώμα και σώμα – ηδονή. Επομένως, στο λιμπιντικό σώμα αντιστοιχεί το σώμα – απόλαυση. Το σώμα – ηδονή είναι ρυθμισμένο, προσαρμοσμένο, υπακούει στους θεμελιώδεις αλγόριθμους, ενώ το σώμα – απόλαυση είναι ένα σώμα απορρυθμισμένο, παράλογο, στο οποίο παρεισφρέει η απώθηση ως άρνηση αλήθειας.

Ας εξηγήσουμε αυτήν την αντιπαράθεση πιο συγκεκριμένα.

Το μάτι, για παράδειγμα, είναι φτιαγμένο για να επιτρέπει στο σώμα να προσανατολίζεται μέσα στον κόσμο, είναι φτιαγμένο για να βλέπουμε. Η ηδονή της θέασης, η ευχαρίστηση από την θέαση δεν αφορά την κατασκευή του ματιού. Αυτή η ηδονή υπερβαίνει την ζωϊκή τελεολογία. Το «βλέπω» σημαίνει λειτουργία του ματιού και σχετίζεται με το επιστημο-ζωϊκό σώμα. Το «βλέπω ωραία πράγματα» σημαίνει ηδονή, ευχαρίστηση και αφορά το λιμπιντικό σώμα ή το σώμα – ηδονή.

Η ηδονή γίνεται απόλαυση την στιγμή που ξεπερνά την γνώση του σώματος και παύει να υπακούει στις ρυθμίσεις του. Η ηδονή που γίνεται απόλαυση αποτελεί ακριβώς αυτό το οποίο η ψυχανάλυση ονομάζει σεξουαλική ηδονή. Λίγο προσοχή εδώ: ο όρος σεξουαλικότητα δεν αφορά την σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα. Αφορά στο πλεόνασμα μέσω του οποίου η ηδονή γίνεται απόλαυση. Εδώ, αλήθεια και απόλαυση συνδέονται, εργάζονται ενάντια στους αλγόριθμους του σώματος και θα μπορούσαμε να πούμε, ενάντια στα «συμφέροντα» της ζωής. Με αυτή ακριβώς την προοπτική η ψυχανάλυση αποκαλεί την αλήθεια αδελφή της απόλαυσης. Πρόκειται για ένα ζήτημα κυριαρχίας.

Οφείλουμε να μην ξεχνάμε ότι η σεξουαλική ηδονή δεν συνδέεται μόνο με την λειτουργία των γεννητικών οργάνων. Το στόμα που είναι ο τόπος του φιλιού, χρησιμοποιείται επίσης για να τρώμε, όπως και για να επικοινωνήσουμε με τον λόγο.

Το μάτι λοιπόν, καλείται να «υπηρετήσει» τόσο τον αφέντη – ζωή, να συλλάβει δηλαδή τις αλλαγές του εξωτερικού κόσμου που είναι σημαντικές για την διατήρηση της ζωής, όσο και τον αφέντη – ηδονή, να συλλάβει δηλαδή και τις ιδιότητες οι οποίες αποτελούν τα «θέλγητρα» των αντικειμένων που εξυψώνονται σε αντικείμενα ερωτικής επιλογής.

Επιβεβαιώνεται λοιπόν, ότι δεν είναι εύκολο για κανέναν να υπηρετεί ταυτόχρονα δύο αφεντικά!

Όταν ένα όργανο παύει να συντρέχει τον φυσικό σκοπό του σώματος, όταν απομονώνεται από την ενότητα του οργανισμού ως όλου, τότε ξαναγίνεται κομμάτι του κατακερματισμένου σώματος και προκαλεί μια συγκεκριμένη διαταραχή στο σώμα. Πρόκειται για την στιγμή που η απόλαυση κάνει την εμφάνιση της. Αυτή η διαταραχή – η περίπτωση της υστερικής τύφλωσης, για παράδειγμα – που αποτελεί ένα σύμπτωμα και προκαλεί μια δυσκολία, μια δυσανεξία, συνδυάζει δύο όψεις.

Από την μια πλευρά, πρόκειται για ένα φαινόμενο αλήθειας, όπως υποδηλώνει το γεγονός ότι το αντιλαμβανόμαστε ως απώθηση. Δηλαδή μια ζωντανή λειτουργία, στο παράδειγμα μας η όραση, αποσπάται από την ολότητα του οργανισμού, αυτήν την ολότητα που ονομάζεται ψυχή. Είναι σαν η ψυχή να σταματούσε να δίνει ζωή σε αυτό το όργανο. Φαίνεται πως έχει την δυνατότητα να αφαιρεί ένα όργανο από τον οργανισμό. Αυτή την ψυχή, που μπορεί να αφαιρεί ένα όργανο από τον οργανισμό η ψυχανάλυση την ονομάζει Εγώ.

Από την άλλη, πρόκειται για ένα φαινόμενο απόλαυσης. Ένα όργανο προορισμένο να υπηρετεί την ζωή σεξουαλικοποιείται (με την έννοια που όρισα παραπάνω). Αυτό σημαίνει ότι ένα όργανο παύει να υπακούει την γνώση του σώματος, την γνώση που είναι στην υπηρεσία της ζωής, και προχωρεί σε αυτό που θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε κάποιου είδους ερωτική χειραφέτηση, ώστε να αποτελέσει στήριγμα ενός «αυτοαπολαμβάνομαι» - με όλη την έμφαση στον αυτοερωτισμό που εμπερικλείει η έκφραση. Όλα συμβαίνουν σαν το εν λόγω όργανο να ήταν ένοχο που «αυτοαπολαμβάνεται». Και πράγματι το «αυτοαπολαμβάνομαι» ισοδυναμεί με παράβαση της φυσικής ρύθμισης του σώματος.  

  Ας έλθουμε, κλείνοντας αυτό το σημείωμα, και σε μια άλλη διαταραχή που συμπεριλαμβάνεται σε αυτές που ονομάζουμε «διαταραχές της αναπαραγωγής». Μια γυναίκα 34 ετών η οποία ζει από τριετίας με έναν άντρα. Θέλουν παιδί αλλά δεν το αποκτούν. Απευθύνεται σε μια γυναικολογική μονάδα όπου διαγνώνει κάποιο κοινό παθολογικό πρόβλημα στις ωοθήκες, από εκείνα που έχουν αρχίσει να καταγράφονται στα ψυχοσωματικά φαινόμενα. Επί 3 χρόνια υποβάλλεται σε πλήθος ιατρικών εξετάσεων και αργότερα σε μια πρώτη θεραπεία ερεθισμού των ωοθηκών και ύστερα σε μια δεύτερη πιο εντατική. Προκύπτει όχι μια πραγματική κύηση αλλά μια ψευδοκύηση, με τα υποκειμενικά αλλά και τα φυσικά σημάδια της κύησης. Ο σύζυγος παρακολουθεί και υποφέρει από την εξωτερική εμφάνιση της συζύγου του. Σε αυτό το σημείο σταματούν την θεραπεία η οποία δεν είχε προσφέρει τίποτε παρά ένα ψέμμα και την δυσαρέσκεια του συζύγου. Το σύνδρομο της ψευδοκύησης επιμένει για δύο μήνες και υποχωρεί.

Σε αυτή η ψευδοκύηση μπορούμε, ερμηνεύοντας την, να της αποδώσουμε μια πρόθεση. Να θεωρήσουμε δηλαδή, ότι η προσποιητή εγκυμοσύνη ήταν απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να ακολουθήσει μια πραγματική εγκυμοσύνη η οποία και συνέβη τελικά, εντός εξαμήνου από την στιγμή που τελείωσαν τα συμπτώματα της προσποιητής.

Για να κατανοήσουμε αυτό το «απαραίτητη προϋπόθεση» στην ειδική αυτή περίπτωση εξηγιέμαι: Ο σύζυγος ανησύχησε καθώς έβρισκε την γυναίκα του, που παρουσίαζε σημάδια εγκυμοσύνης, όλο και λιγότερο επιθυμητή, και επειδή η ίδια ανησύχησε από αυτό το γεγονός. Η προσποιητή εγκυμοσύνη αποτέλεσε μια δοκιμασία της επιθυμίας του συζύγου και το εν λόγω ψέμμα του σώματος συνιστά, στην ειδική αυτή περίπτωση, ένα αληθινό ερώτημα που τίθεται στην επιθυμία του Άλλου. Θέλησε έτσι, να βεβαιωθεί για την επιθυμία του συζύγου της, κατορθώνωντας τελικά να τον κάνει να της πει: «Με ενδιαφέρεις ως γυναίκα». Χρειάστηκε δηλαδή ο σύζυγος να διευκρινήσει την επιθυμία του και να ομολογήσει ότι εξακολουθεί να επιθυμεί την γυναίκα πίσω από την μητέρα. Μόνο τότε εκείνη μπόρεσε να συγκατατεθεί στην εγκυμοσύνη.

Εν κατακλείδι. Προτού κάνετε παιδί κάντε μια ψευδοκύηση για να χετε το κεφάλι σας ήσυχο!

Το γεγονός ότι η προσποιητή εγκυμοσύνη είναι επιτέλεσμα αλήθειας το γνωρίζουμε ήδη από τα πρώτα χρόνια της ψυχανάλυσης και την ψευδοκύηση της της Άννας Ο.