Αρνούμαι την διαφορετικότητα σου. Είσαι όμοιος μου.

Χρησιμοποιώντας κυρίως πρωτόγονους μηχανισμούς άμυνας όπως είναι: η προβλητική ταύτιση, η άρνηση, η εξιδανίκευση, η απαξίωση, τα υποκείμενα της διεστραμμένης δομής τείνουν να χρησιμοποιούν διαστροφικές τεχνικές οι οποίες τελικά «φορτώνουν» στους άλλους αυτό που οι ίδιοι δεν μπορούν να αντέξουν. Οτιδήποτε δηλαδή δεν μπορούν να διαχειριστούν οι ψυχωτικοί ή οι νευρωτικοί μηχανισμοί το αναλαμβάνουν η συμπεριφορά, η ασθένεια (σωματοποίηση) και η διαστροφή. Ειδικά στη διαστροφή υπάρχει μία πλήρης αποτυχία της απώθησης. Το καταλαβαίνουμε καθώς στην πηγή κάθε διαστροφικής πράξης υπάρχει μια συνειδητή διαστροφική φαντασίωση που οδηγεί στην εκδραμάτιση (πέρασμα στην πράξη). Η τραυματική εμπειρία παίρνει την μορφή μιας κακοήθους φαντασίωσης εγκολπωμένης (και θεραπευτικά απροσπέλαστης) στην ψυχική δομή (ψυχώσεις - διωκτικό αντικείμενο, οριακές διαταραχές- αυτοκαταστροφή, διαστροφή - φθόνος αντικειμένου).

Αυτό που χαρακτηρίζει τον διαστροφικό είναι η άρνηση της διαφορετικότητας  ή αλλιώς η ανάγκη μη διαφοροποίησης η οποία προκύπτει από την αίσθηση αποκλεισμού του από τη ζωή του άλλου από την επιθυμία του, την ικανοποίηση του. Ο διαστροφικός λέει: δεν είμαι για τον άλλον που αγαπάω, ούτε το αντικείμενο της επιθυμίας του, ούτε της χαράς του. Από την  ανάγκη αυτή προκύπτει  το εξής παράδοξο. Το υποκείμενο ενώ έχει έντονη τάση εξάρτησης από το αντικείμενο αλλά και επειδή αυτό του είναι αφόρητο (εξαιτίας του ότι δεν αντέχει την ματαίωση που επιβάλει η διαμεσολάβηση για την ικανοποίηση μιας επιθυμίας ή την οδύνη της απώλειάς),  τελικά το φθονεί και επιχειρεί να το καταστρέψει μέσω της απαξίωσης του ώστε τελικά να το ελέγξει και να μην το χάσει.

Η παραδοξότητα του εγχειρήματος και  η ναρκισσιστική αποπλάνηση αντιστρέφουν τελικά την σχέση εξάρτησης με το αντικείμενο κάνοντας το να εξαρτάται αυτό από το υποκείμενο με έναν παιδικό και πρωτόγονο τρόπο. Η τάση εξάρτησης αντιμετωπίζεται με την καταστροφή και η τάση μη εξάρτησης με τον έλεγχο του αντικειμένου.

Βασική συνέπεια αυτής της τακτικής είναι η αντικειμενικοποίηση του άλλου ο οποίος καταντάει να χρησιμοποιείται ως ένα σκεύος (για το άδειασμα). Είναι περισσότερο αντικείμενο φθόνου παρά αγάπης. Και η διαστροφή είναι περισσότερο μια πράξη παρά μια σχέση μεταξύ πραγματικών προσώπων. Είναι μια ναρκισσιστική λειτουργία που έχει ως στόχο την διασφάλιση μιας διόδου παροχής πόρων (εδώ εκκένωσης) για το υποκείμενο αδιαφορώντας ουσιαστικά για το εξωτερικό αντικείμενο (τον άλλον). Χαρακτηριστικό είναι ότι στην απώλεια του ναρκισσιστικού αντικειμένου η οδύνη και η αίσθηση απώλειας της εσωτερικής συνοχής είναι ισχυρότερη όταν χάνεται η δίοδος κι όχι το ίδιο το αντικείμενο. Για παράδειγμα η απόσυρση ασθενών όταν διακόψουμε την ικανοποίηση αναγκών (διαστροφικού τύπου) και η επίθεση που δέχεται ο θεραπευτής ή το πλαίσιο εξαιτίας διάψευσης της ψευδαίσθησης παντοδυναμίας του.

Με τον όρο αντικειμενοποίηση εννοούμε  ότι στην διαστροφή η υποκειμενικότητα του άλλου χρησιμοποιείται σαν ένα εργαλείο ευχαρίστησης και όχι ως στόχος[1]. Η εξάρτηση, υπό αυτήν την έννοια, μπορεί να ειδωθεί ως θυσία, η θυσία του σώματος - σκεύους του υποκειμένου που στόχο έχει την αποφυγή οποιασδήποτε επίπονης ψυχικής διεργασίας (πένθος, οργή, κλπ). Το ίδιο το υποκείμενο αυτό - αντικειμενοποιειται. Υπάρχει μια πλήρης αδιαφορία για το ευ ζην. Το σώμα απο - ερωτικοποιείται (δεν ήταν σώμα που αγαπήθηκε, επαρκούς φροντίδας, ήταν σώμα που το εκμεταλλεύτηκαν) ώστε τελικά δεν αποτελεί τόπο φαντασίωσης και τελικά απο-επενδύεται. Καταντάει ένα σκεύος που με ένα διαστροφικό μαζοχιστικό τρόπο έχει αξία μόνον απαξιωμένο και αποστερημένο των ποιοτικών χαρακτηριστικών του. Όλες οι πρακτικές έχουν ως στόχο την εξάλειψη της οποιασδήποτε διαφοράς (φύλου, γενεών, θέσης, ρολού, χώρου, χρόνου).

Η πράξη ως εκδραμάτιση αποτελεί αποφυγή κάθε ψυχικής διεργασίας (κατάθλιψη, πόνος, ανεπάρκεια) και έχει ως στόχο να αντικαταστήσει με μια μαγική λύση την πραγματικότητα (ναρκισσιστική παντοδυναμία). Όπως αναφέραμε η διαστροφή είναι κυρίως πράξη και ο διαστροφικός χρησιμοποιεί μια ευρεία γκάμα χειρισμών για την διαστροφική ικανοποίηση του και την εξασφάλιση του ελέγχου του εξωτερικού αντικειμένου με την «άρση του αποκλεισμού του» μέσω της κατάργησης των διαφορών.

Η διαστροφική ανάγκη του υποκειμένου για εξάλειψη των διαφορών και για προσοχή παίρνει τη μορφή μιας φιλικής ή και ερωτικής οικειότητας αλλά συναντάται και σε διάφορες πρακτικές όπως σαν ανάγκη αποκλειστικότητας (άρνηση παραπομπής σε συνάδελφο, αιτήματα θεραπείας σε ιδιωτική βάση, αιτήματα εμπλοκής του ίδιου θεραπευτή σε παρεμβάσεις ή θεραπείες για άλλα μέλη της οικογένειας του).

Η απαίτηση ίσης πρόσβασης και χρήσης του χώρου. Η ιδιωτικοποίηση του χώρου για την ικανοποίηση προσωπικών αναγκών. Η επιμονή στην λήψη πληροφοριών για τη ζωή του θεραπευτή ή τη λειτουργία του θεσμού.

Σε δεύτερο χρόνο, που δεν είναι και άμεσα αντιληπτός, το υποκείμενο υποδεικνύει στον θεραπευτή πως μπορεί να θεωρηθεί καλός, θεραπευτικός, ανθρώπινος, συμπαθητικός ή κακός, απορριπτικός, περιφρονητικός, άκαρδος κλπ.

Ο διαστροφικός μετέρχεται χειρισμών που προκαλούν σύγχυση: Δημιουργούν σύγχυση ανάμεσα σε δύο καταστάσεις που συνήθως είναι σαφώς διακριτές και τελικά προκαλούν αμφιβολία για την θέση τον ρόλο τις αξίες.

Επίσης, επιδιώκει την από-ποιοτικοποίηση του άλλου μέσω πλήθος τεχνικών στρέβλωσης της επικοινωνίας οι οποίες έχουν περιγραφεί από τον H.Searles π.χ. το υποκείμενο αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη μήκος κύματος ενώ το θέμα συζήτησης παραμένει το ίδιο (χειριζόμενος το ίδιο θέμα τη μια σοβαρά και την άλλη αστειευόμενος) ή το υποκείμενο αλλάζει θέμα χωρίς ν αλλάξει μήκος κύματος (ένα πρόβλημα ζωτικής σημασίας συζητιέται σαν κοινότυπο περιστατικό κλπ) ή το υποκείμενο απευθύνεται σε περισσότερα άσχετα μεταξύ τους επίπεδα (π.χ. σεξουαλικά και διανοητικά).

Γενικά χρησιμοποιούνται από αυτό τεχνικές χειραγώγησης (βλ. στο σημείωμα «Περί χειραγώγησης»).

 

Η εξαπάτηση μέσω της σαγήνης, έχει ως στόχο την δημιουργία στον άλλον μιας ψευδαίσθησης πλήρους ικανοποίησης των αναγκών. Εσύ κι εγώ είμαστε ίδιοι εγώ σε καταλαβαίνω ή εσύ με καταλαβαίνεις μόνο (έκκληση στην παντοδυναμία του θεραπευτή)  αλλά στην ουσία έχει ως στόχο την εξουσία και τον έλεγχο του άλλου ο οποίος γίνεται αρχικά υποχείριο και στη συνέχεια συνένοχος στην διαστροφική εξαπάτηση των υπολοίπων.

---

[1] Σ αυτό το σημείο προκύπτει  και η ηθική διάσταση της διαστροφής η οποία βρίσκει το έρισμά της στην ηθική φιλοσοφία του Thomas Hobbes (selfish system). Για τον αγγλοσάξονα φιλόσοφο του 17^ου  αιώνα « η ορμή της αυτοσυντήρησης είναι προσανατολισμένη στη διατήρηση και την προαγωγή της ατομική ύπαρξης. Όλα τα άλλα μέσα αποτελούν απλώς μέσα για την επίτευξη του ανώτατου υλικού σκοπού. Σύμφωνα με αυτή την αρχή, για τον άνθρωπο ως φυσικό ον δεν υπάρχει άλλος γνώμονας για την εκτίμηση των πραγμάτων παρά μόνον η ωφέλεια ή η ζημιά που προκύπτει από αυτά (…) Η ευδαιμονία είναι η διαρκής πορεία της επιθυμίας από το ένα αντικείμενο στο άλλο, όπου η απόκτηση του πρώτου δεν είναι παρά ο δρόμος για το επόμενο. Αυτό οφείλεται στο ότι σκοπός της ανθρώπινης επιθυμίας δεν είναι μια μοναδική και στιγμιαία απόλαυση, είναι αντίθετα η εξασφάλιση της ικανοποίησης και των μελλοντικών επιθυμιών διαπαντός. Συνεπώς, οι θεληματικές πράξεις και οι διαθέσεις όλων των ανθρώπων τείνουν όχι μόνο στην κατάκτηση, αλλά και στην εξασφάλιση μιας ευτυχισμένης ζωής». Οι διαφορές πηγάζουν αποκλειστικά από την ποικιλία των παθών των ανθρώπων, αλλά και από τη διαφορετική γνώση και γνώμη του καθενός. Η ευδαιμονία που περιγράφει ο Hobbes δεν είναι απόλαυση της ηδονής, αλλά απόκτηση δύναμης, ασίγαστη επιθυμία για ισχύ που εξασφαλίζει τη δυνατότητα ικανοποίησης κάθε επιθυμίας και σταματά μόνο με τον θάνατο.  Αντίθετα σύμφωνα με τον Καντ η ηθική δεν εξαρτάται από την ψυχολογία ή τους φυσικούς νόμους αλλά από τον Λόγο που ενσαρκώνεται κυρίως στην πρόθεση να αντιμετωπίζεις πάντα την άλλη ανθρώπινη ύπαρξη σαν αποδέκτη και ποτέ σαν μέσον.