Τελικά μήπως υποφέρεις από λέξεις παγιδευμένες στο σώμα σου; Και χρειάζεσαι κάποιο μάγο, λογοτέχνη, γιατρό, για να τις ανασύρει και να ανακουφιστείς;
Πόσες φορές έχεις ακούσει την έκφραση «αυτός μου κάθισε στο στομάχι»; Σίγουρα πολλές, αφού εκεί, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν καταλήγουν μόνο οι τροφές αλλά και οι εμπειρίες. Σκέψου τις «πεταλούδες» στο στομάχι που νιώθεις όταν ερωτεύεσαι. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει όταν σε καταβάλλει το άγχος, η στενοχώρια, οι εκκρεμότητες στη ζωή σου, ο φόβος και άλλα αρνητικά συναισθήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί το στομάχι αποτελεί ένα μέσο έκφρασης των ψυχικών φορτίσεων, με συνέπεια να αντιδρά στις παραπάνω καταστάσεις κι εσύ να υποφέρεις από γαστρίτιδα, δυσκοιλιότητα, κολίτιδα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου κ.λπ. Οι επιστήμονες, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι ακόμη και το έλκος, για το οποίο ευθύνεται το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, μπορεί να προκληθεί από συναισθηματική φόρτιση, η οποία οδηγεί σε υπερέκκριση γαστρικών υγρών και πτώση της άμυνας του οργανισμού, με αποτέλεσμα την ευαισθησία του απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς.
Σήμερα κυρίαρχο είναι το βακτηριακό μοντέλο των ασθενειών. Η ασθένεια είναι κάτι που έρχεται από έξω. Κατά κάποιο τρόπο αποτελεί συνέχεια της αρχαίας αντίληψης ότι η ασθένεια είναι μια αυτόνομη οντότητα που επισκέπτεται τον ασθενή σαν δαίμονας. Το μικρόβιο, αποτελεί την επιστημονική εκδοχή του δαίμονα, δηλαδή του κακού που έρχεται απέξω για να βλάψει το εσωτερικό καλό. Σε αυτή τη λογική βασίζεται η ιδέα της μοναδικής αιτίας των ασθενειών. Ο γιατρός αναζητά τον εξωτερικό παράγοντα που προκάλεσε την αρρώστια, πράγμα απλό και εύκολα κατανοητό τόσο για τον γιατρό όσο και για τον ασθενή.
Ωστόσο το βακτηριακό μοντέλο δεν αρκεί από μόνο του για να εξηγήσει τις αρρώστιες. Ούτε καν αυτές που προέρχονται από βακτήρια! Παρόλη την ταλαιπωρία στην οποία υπέβαλλε τον εαυτό του ο Barry Marshal, καταπίνοντας δημοσίως έναν δίσκο καλλιέργειας βακτηρίων Helicobacter pylori, αποδεικνύοντας μ’ αυτό τον τρόπο ότι το έλκος οφειλόταν σε αυτό το βακτήριο και μπορούσε να θεραπευτεί με αντιβίωση (κερδίζοντας το Νόμπελ το 2005), στη συνέχεια ανακαλύφθηκε ότι έως και τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού φιλοξενούν αυτό το βακτήριο στο στομάχι τους χωρίς αναγκαστικά να νοσούν!
Η έμφαση στην γενετική έχει και αυτή τα ίδια χαρακτηριστικά. Αναζητείται πάντα το γονίδιο ή τα γονίδια που, ως εξωτερικοί παράγοντες, ευθύνονται για τις ασθένειες. Ελάχιστες όμως είναι οι διαταραχές που οφείλονται σε ένα μόνο γονίδιο. Ο τρόπος που ένα γονίδιο παράγει πρωτεΐνες, αλλά και το πώς αυτές λειτουργούν, επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον.
Μετά το 1950 οι μολυσματικές ασθένειες υποχώρησαν σημαντικά και αυξήθηκαν οι χρόνιες παθήσεις (στεφανιαία νόσος, διαβήτης, αρθρίτιδα, Αλτσχάϊμερ) που αποτελούν σήμερα την πιο κοινή αιτία θανάτου. (Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ περίπου 100 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από τέτοιες παθήσεις).
Οι ασθένειες αυτές δεν υπόκεινται εύκολα στην λογική της ‘μοναδικής αιτίας’ και έτσι αναζητήθηκαν οι στατιστικά πιο σημαντικοί παράγοντες κινδύνου (βάρος, σωματική άσκηση, οικογενειακό ιστορικό, επίπεδα χοληστερόλης κλπ). Τα προβλήματα αυτής της προσέγγισης ήταν πολλά. Υπήρξε σύγχυση μεταξύ αιτίου και αιτιατού. Για παράδειγμα, το υπερβολικό βάρος είναι η αιτία του διαβήτη ή η αρρώστια η ίδια; Η λογική που το χαρακτηρίζει «αιτία» θεωρεί ότι το άτομο έχει την ευθύνη των πράξεων του. «Η διατήρηση της υγείας θεωρείται ότι αποτελεί συνειδητή λήψη αποφάσεων, που δεν λαμβάνει υπόψη τις ασυνείδητες διεργασίες ή το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο». Αποτέλεσμα το 50% των θανάτων στις ΗΠΑ να σχετίζεται με συμπεριφορές που θεωρητικά θα μπορούσαν να αλλάξουν, αλλά αυτή η διάσταση της αρρώστιας καταλαμβάνει ελάχιστο ποσοστό στην ιατρική εκπαίδευση.
Έχει αποδειχθεί ότι το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα είναι στενά συνδεδεμένο με το νευρικό σύστημα. Δεν επηρεάζεται μόνο από μολύνσεις και αντιγόνα αλλά και από καταστάσεις που βιώνουμε και από τις σχέσεις μας με άλλους ανθρώπους. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα πορίσματα σχετικής έρευνας, τα φυσικά τραύματα όσων παρείχαν φροντίδες σε πάσχοντες από Αλτσχάϊμερ χρειάζονταν πολλές περισσότερες μέρες για να επουλωθούν, ενώ πολλοί ανοσοποιητικοί δείκτες τους παρέμεναν ανεπαρκείς χρόνια μετά τον θάνατο του συντρόφου. Το ανοσοποιητικό σύστημα επίσης κρύβεται πίσω και από τις αυτοάνοσες διαταραχές της εποχής, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, ο διαβήτης (τύπου 1), και η ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Σύμφωνα με μία επισκόπηση ερευνών, η καταπίεση των συναισθημάτων είναι η σημαντικότερη «γενική αιτία» θνησιμότητας. Γεγονότα και συναισθήματα που δεν υπόκεινται σε επεξεργασία και δεν εντάσσονται σε μηχανισμούς νοητικών διεργασιών και συμβολισμών, δεν νοηματοδοτούνται και δεν καταγράφονται. Το υποκείμενο υποφέρει παθητικά και χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι το ίδιο εμπλέκεται ενεργά. Η άρνηση των ενδογενών προβλημάτων και η μετατροπή τους σε εξωγενή (μικροβιακό μοντέλο) «ίσως τελικά να αντανακλά κατά έναν παράδοξο τρόπο την πραγματική διαδικασία του να αρρωσταίνει κανείς».
Ίσως, όπως τα παραμύθια για τα παιδιά έτσι και η αφήγηση (και η λογοτεχνία) αποτελεί την απαραίτητη παραμυθία για την απόδοση νοήματος και ίασης των ενηλίκων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου