Κλινική: «Λέξη την λέξη εξαντλούμαι. Η κόπωση της γλώσσας…»

(«Πείτε μου, παρακαλώ…» προέτρεψε ο αναλυτής)

Υπό την επήρεια μιας εντύπωσης πού αποκόμισα χτες τη νύχτα, ξυπνώ αποκαμωμένος, με την μακάρια σκέψη: «ο X ήταν αξιολάτρευτος χτες βράδυ». Ποιο αντικείμενο έχει η ανάμνησή μου; Έχει αυτό που οι Έλληνες αποκαλούσαν χάρη: «η λάμψη των ματιών, το φωτεινό κάλλος του σώματος, η ακτινοβολία του ποθητού πλάσματος». Ίσως όμως, όπως άλλωστε συνέβαινε και με την αρχαία χάρη, να προσθέτω και την ιδέα - την ελπίδα - πως το αγαπημένο αντικείμενο θα ενδώσει στον πόθο μου.

Κατά μια ιδιόμορφη λογική, το υποκείμενο αντιλαμβάνεται τον άλλον σαν ένα Όλον, και ταυτόχρονα θεωρείται πως αυτό το Όλον περιέχει ένα υπόλειμμα που δεν μπορεί να το εκφράσει λεκτικά. Ο άλλος, ολόκληρος, του γεννά ένα αισθητικό όραμα: τον επαινεί που είναι τέλειος, καμαρώνει για τον εαυτό του που διάλεξε αυτόν τον τέλειο! Φαντάζεται πως ο άλλος θέλει να αγαπηθεί, όπως και ο ίδιος θα το ’θελε, όχι για την τάδε ή την δείνα ιδιότητά του, αλλά για τα πάντα, και αυτό το παν του το αναγνωρίζει με την μορφή μιας λέξης κενής, γιατί το Όλον δε θα μπορούσε να καταγραφεί χωρίς να μειωθεί: στο αξιολάτρευτο! Δεν υπάρχει καμιά λανθάνουσα ιδιότητα, λανθάνει μόνο το άπαν του πρωτογενούς αισθήματος.

(«Ω, το φαντασιακό σας, βλέπω να εκφράζεται!» μονολογεί χαμηλόφωνα ο αναλυτής)

Ωστόσο, το αξιολάτρευτο, ενώ εκφράζει το παν, δηλώνει ταυτόχρονα κι αυτό που λείπει από το παν! Θέλει να ορίσει αυτόν τον τόπο του άλλου, τόπο στον οποίο αγκιστρώνεται ειδικά ο πόθος μου.

(«Μάλιστα, φτάσαμε και στο συμβολικό! Θέλετε να είστε «ζευγάρι», θέλετε σχέση με ένα ελλιπές υποκείμενο…» επισημαίνει διακόπτωντας τον ελεύθερο συνειρμό ο αναλυτής).

Αλλά ο τόπος αυτός δεν είναι προσδιορίσιμος· δεν θα μάθω ποτέ τίποτε γι’ αυτόν. Η γλώσσα μου πάντα θα ψηλαφεί, θα τραυλίζει, προσπαθώντας να τον εκφράσει λεκτικά, αλλά το μόνο που θα καταφέρνω να αρθρώσω θα είναι - πάντα - μια λέξη κενή που μοιάζει με τον βαθμό μηδέν όλων των τόπων όπου διαμορφώνεται ο ειδικότατος πόθος που τρέφω γι’ αυτόν εκεί τον άλλον (κι όχι για κάποιον άλλον).

(«Πραγματικό, τον λένε αυτόν τον τόπο, πραγματικό. Η γλώσσα δεν μπορεί να πει τίποτε γι αυτόν» ψιθυρίζει, σχεδόν από μέσα του ο αναλυτής).

Στη ζωή μου συναντώ εκατομμύρια σώματα. Απ’ αυτά μπορεί να ποθήσω κάποιες εκατοντάδες. Μα από τις εκατοντάδες αυτές δεν αγαπώ παρά μονάχα ένα. Ο άλλος, με τον οποίο είμαι ερωτευμένος, μου ορίζει την ειδοποιό διαφορά του πόθου μου.

(«…της επιθυμίας σας, ίσως είναι πιο ακριβής διατύπωση…λέω, τώρα» έφη ο αναλυτής)

Αυτή η επιλογή, η τόσο αυστηρή ώστε να μην συγκρατεί παρά μόνο το Μοναδικό, συνιστά, λένε, την διαφορά της ψυχαναλυτικής από την ερωτική μετάθεση. Η πρώτη είναι οικουμενική, η δεύτερη είναι εξειδικευμένη. Χρειάστηκαν πολλοί κίνδυνοι, πολλές εκπληκτικές συμπτώσεις (κι ίσως πολλές αναζητήσεις) για να βρω την Εικόνα που, ανάμεσα σε χίλιες δυο άλλες, αρμόζει στον πόθο μου.

Ιδού ένα μεγάλο αίνιγμα, που το κλειδί δεν θα το βρω ποτέ: γιατί ποθώ τον Τάδε; Γιατί τον ποθώ αποχαυνωμένα και ο πόθος μου έχει τόση διάρκεια; Τον ποθώ ολόκληρο; (Μια σιλουέτα, μια μορφή, έναν αδιόρατο τόνο;) Ή μήπως ποθώ μόνον ένα κομμάτι αυτού του σώματος;

Και, σε μια τέτοια περίπτωση, τι είναι αυτό πάνω στο αγαπημένο σώμα που προορίζεται να αποτελέσει για μένα φετίχ; Ποια, απίστευτα ίσως ισχνή, μερίδα του; Ποια αντικανονική του λεπτομέρεια; Η κοψιά ενός νυχιού; Ένα δόντι λίγο σπασμένο και στραβό; Μια τούφα μαλλιά; Ο τρόπος που ανοίγουν τα δάχτυλα την στιγμή της κουβέντας ή του καπνίσματος; Παρακαλώ πείτε μου…

(«Αυτό είναι το «αντικείμενο μικρό – α». Το αίτιο της επιθυμίας σας. Ωραία που το περιγράφετε: είναι ταυτόχρονα το κενό, το χάσμα, η έλλειψη γύρω από την οποία δομείται η συμβολική σας τάξη αλλά ταυτόχρονα και εκείνο που έρχεται να συγκαλύψει ή να μεταμφιέσει αυτήν την έλλειψη. Είναι…πως το είπατε.. «αχνάρι» θαρρώ, ναι, «απομεινάρι» αυτής της διαδικασίας συγκρότησης ενός αντικειμένου, το υπόλειμμα που ξεγλιστρά του συμβολικού σας! Αλλά συνεχίστε, παρακαλώ…συγχωρέστε μου την πολυλογία μου!» απαντά ο αναλυτής).     

Όπως και να χει, για όλες αυτές τις πτυχές του σώματος έχω την διάθεση να πω ότι είναι Αξιολάτρευτες. Αξιολάτρευτο σημαίνει: τούτος εδώ είναι ο πόθος μου στο μέτρο που είναι μοναδικός: «Αυτό είναι! Αυτό ακριβώς είναι (που αγαπώ)!» Όμως, όσο περισσότερο συναισθάνομαι την ειδοποιό διαφορά του πόθου μου, τόσο λιγότερο μπορώ να την ονοματίσω· η αποσαφήνιση του στόχου συμβαδίζει με μια σύγχυση στο επίπεδο της ονοματοθεσίας. Το ίδιον του πόθου οδηγεί αναγκαστικά σε ασάφεια στο επίπεδο του εκφωνήματος. Από την γλωσσική αυτή αποτυχία δεν μένει παρά ένα αχνάρι: η λέξη «αξιολάτρευτο».

(«Ναι, «το αντικείμενο μικρό – α» είναι το απομεινάρι του πραγματικού. Από αυτό αρχίζει η φαντασίωση σας. Διαφεύγει του συμβολικού. Βρίσκεται πέραν της αναπαράστασης. Ξέρετε, η φαντασίωση σας προσδιορίζει την «ανέφικτη» σχέση ενός υποκειμένου με το «αντικείμενο μικρό – α. Εξακολουθήστε παρακαλώ…» προτρέπει ο αναλυτής)   

Το αξιολάτρευτο αποτελεί το ευτελές ίχνος μιας κόπωσης, της κόπωσης της γλώσσας. Λέξη την λέξη εξαντλούμαι εκφράζοντας διαφορετικά την ίδια Εικόνα (την Εικόνα μου, ναι γιατί πρόκειται για την δικιά μου Εικόνα), γενικολογώντας για την εξειδίκευση του πόθου μου. Είναι ένα ταξίδι αυτό. Στο τέρμα του η τελική μου φιλοσοφία δεν μπορεί να είναι άλλη από την παραδοχή - και την εφαρμογή - της ταυτολογίας. Αξιολάτρευτο είναι ό,τι είναι αξιολάτρευτο. Ή ακόμα: σε λατρεύω επειδή είσαι αξιολάτρευτος, σ’ αγαπώ επειδή σ’ αγαπώ! 

Βλέπουμε λοιπόν ότι η ερωτική γλώσσα περιφράσσεται τελικά από το στοιχείο ακριβώς που την θέσπισε: την γοητεία. Γιατί η περιγραφή της γοητείας δεν μπορεί ποτέ, σε τελευταία ανάλυση, να υπερβεί τούτο το εκφώνημα: «είμαι γοητευμένος». Έχοντας φτάσει στο άκρο της γλώσσας, στο σημείο όπου αυτή δεν μπορεί παρά να επαναλαμβάνει την τελευταία της λέξη, σαν δίσκος εμποδισμένος, νιώθω μεθυσμένος από την κατάφασή της: ταυτολογία δεν είναι άραγε αυτή η ανήκουστη κατάσταση όπου βλέπουμε να ανταμώνουν μέσα σ’ ένα συνονθύλευμα αξιών, το ένδοξο τέλος του λογικού διαβήματος, η αισχρότητα της βλακείας και η έκρηξη του νιτσεϊκού ναι;

(«Μάλιστα, νομίζω ότι τελειώσαμε για σήμερα. Θα σας δω την επόμενη φορά. Καλή συνέχεια!» δήλωσε ο αναλυτής ολοκληρώνοντας την συνεδρία).