Βεβαίως και είμαστε βιολογικά
όντα. Βεβαίως και υπάρχουν βιολογικοί καθορισμοί. Τότε γιατί να μην πούμε ότι
υπάρχουν ένστικτα επιβίωσης και σεξουαλικές ορμές, επίσης πείνα, δίψα και ούτω
καθεξής;
Το πρόβλημα είναι το εξής: σε τι
συνίσταται αυτό το πράγμα που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «ανθρώπινο είδος», ας
μου επιτρέψετε την έκφραση. Το ανθρώπινο ον γεννιέται εξαιρετικά ανώριμο. Αυτό
πάει να πει ότι είναι εξαρτημένο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα από το
περιβάλλον του και από άλλα όντα για να μεγαλώσει, συγκριτικά με άλλα ζώα. Όλο αυτό
το χρονικό διάστημα χρειάζεται να απευθυνθεί σε κάποιον άλλο, χρειάζεται να
καλέσει τον άλλο, χρειάζεται να παρακαλέσει.
Γνωρίζετε, για παράδειγμα, ότι
ακόμα και οι κραυγές του νεογέννητου δεν είναι καθόλου φυσικές. Γίνονται πολύ
γρήγορα μέρος της γλώσσας. Γνωρίζετε, ενδεχομένως, ότι έχουν γίνει παρατηρήσεις
σχετικά με τους ηχητικούς τύπους των πολύ μικρών παιδιών, ηλικίας λίγων ημερών,
λίγων μηνών. Από την ηλικία των τριών μηνών ο τύπος του ήχου διαφέρει ανάλογα
με την γλώσσα. Το κλάμα του μωρού έχει προτυποποιηθεί ανάλογα με την γλώσσα του
ήδη από την ηλικία των τριών μηνών.
Εξαρχής η ικανοποίηση των
βιολογικών αναγκών για την επιβίωση καθιστούν αναγκαίο το κάλεσμα του άλλου. Με
αυτήν την έννοια, οι βιολογικές ανάγκες είναι ήδη τροποποιημένες, επειδή, όπως γνωρίζετε
καλά, σημαντικότερο και από την ικανοποίηση της ίδιας της δίψας είναι ο άλλος να
ανταποκριθεί στο κάλεσμα. Σημαντικότερο και από την ικανοποίηση των υλικών
αναγκών επιβίωσης είναι το κάλεσμα για αγάπη και η απόκριση της αγάπης. Όπως συνήθιζε
να λέει ο Βίκτωρ Ουγκώ « Η μεγαλύτερη
ευτυχία στη ζωή είναι η πεποίθηση ότι μας αγαπούν».
Μπορεί να πιστέψει κανείς από μας
ότι αυτό που ονομάζουμε «επιθυμία» αποτελεί βιολογική βαθμίδα; Η επιθυμία
παραμένει αναλλοίωτη. Οι «ενορμήσεις» επιμένουν, παραμένουν χωρίς ποτέ να
κάμπτονται. Δεν υπάρχει καμιά βιολογική ανάγκη επιβίωσης που να είναι τέτοιου
τύπου. Έτσι, μπορούμε να ισχυριστούμε, όπως ο φιλόσοφος Χέγκελ, ότι ο
άνθρωπος είναι ένα άρρωστο ζώο. Αυτό δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι
οι ανάγκες επιβίωσης του είναι ήδη μεταλλαγμένες και φιλτραρισμένες μέσα από την
αναγκαιότητα κλήτευσης του άλλου προκειμένου να ικανοποιηθούν. Κάτι στον
άνθρωπο είναι παρεκκλίνον και τον κάνει να μοιάζει σαν να μην μπορεί να φτάσει
στην πλήρη ικανοποίηση. Γίνεται τόσος λόγος στην κοινωνία μας για την «πλήρη
ικανοποίηση, ειδάλλως θα είστε ξοφλημένοι». Τελείως αντίθετα, η ψυχανάλυση δεν πιστεύει, δεν πίστεψε ποτέ, στην
επιδίωξη της ευτυχίας. Πιστεύει σε κάτι άλλο: η πλέον αγαπημένη σας απόλαυση
δεν σας φέρνει ευτυχία, η ασυνείδητη ικανοποίηση των ενορμήσεων αντιβαίνει στην
ευχαρίστηση. Αυτός είναι ο λόγος που απολαμβάνετε τα συμπτώματα σας, και, ακόμη
και αν ερμηνευτούν, τα διατηρείτε επειδή μέσα σε όλο αυτόν τον πόνο
απολαμβάνετε κάτι που δεν είναι ευτυχία αλλά μια ασυνείδητη ευχαρίστηση. Η ιδέα
του μαζοχισμού, του ασυνείδητου μαζοχισμού, δεν έχει ποτέ αφομοιωθεί εντελώς
από τους ψυχαναλυτές. Ο λόγος είναι επειδή θέλουν να πιστεύουν στην έννοια του «καλού».
Θέλουν να πιστεύουν στην αρμονία. Θέλουν να πιστεύουν ότι το τέλος της ανάλυσης
φέρνει αρμονία, ευτυχία, γεννητική δραστηριότητα.
Μάλλον έχει δίκιο κάποιος που
άκουσα πρόσφατα να λέει «Η ευτυχία μου
είμαι εγώ. Όχι εσύ. Όχι μόνο γιατί εσύ μπορεί να είσαι περαστική, αλλά και
επειδή θέλεις να είμαι αυτό που δεν είμαι».
Δεν γνωρίζω σε τι χρησιμεύουν όλες
αυτές οι ιστορίες περί γεννητικής δραστηριότητας. Ίσως για λαβ στόρι … αλλά,
ξέρετε, αυτό δεν είναι ζωή!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου