Τα Νέα της Αλεξάνδρας

 

«Στ’ ορκίζομαι Βαγγέλη μου/ για κάτσε να τα πούμε/ στο τάβλι αυτό που παίζουμε στο ούζο που θα πιούμε/ Στ’ ορκίζομαι Βαγγέλη μου/ Βαγγέλη να σε θάψω/ αυτή θα την εκδικηθώ αυτή θα την εκάψω/ Για άκουσε τα νέα της Αλεξάνδρας/ που μου ‘λεγε δεν ξέρει τι θα πει άντρας/ Κι εχτές τ’ απομεσήμερο βγήκε για να ψωνίσει/ κι η ώρα πήγε τέσσερις κι ακόμα να γυρίσει/ Και ψάχνοντας και ψάχνοντας τη βρήκα στου Μιχάλη/ να παίρνει τα σκονάκια της μαζί με το μπακάλη/ Αυτά λοιπόν τα νέα της Αλεξάνδρας/ που μου ‘λεγε δεν ξέρει τι θα πει άντρας/ Και σήμερα ξεκίνησε να πάει για τη μοδίστρα/ που κάθεται σ’ ένα στενό κοντά στη Βαγγελίστρα/ Και μου ‘παν πως την είδανε/ να βγαίνει χέρι χέρι μαζί με το Χαράλαμπο από το Ροζινκλαίρι /Αυτά λοιπόν τα νέα της Αλεξάνδρας που μου ‘λεγε δεν ξέρει τι θα πει άντρας».

Ξεκίνησα την σημερινή αφήγηση μου με τους στίχους ενός τραγουδιού την μουσική του οποίου οφείλουμε στον Κώστα Γιαννίδη. Ναι, το τραγούδι δεν είναι ρεμπέτικο! Ίσως αποτελεί την «απάντηση» του «ελαφρού» Κώστα Γιαννίδη στους λαϊκούς της εποχής του: «Εγώ μπορώ άνετα να μπω στα λημέρια σας, εσείς μπορείτε να μπείτε στα δικά μου;». Βλέπετε, ο ανταγωνισμός αποτελεί μύχιο συναίσθημα κάθε υποκειμένου πολλώ δε μάλλον ανάμεσα στους καλλιτέχνες.

Και μια και έγραψα καλλιτέχνες να πω ότι ο ερμηνευτής του κομματιού είναι ο Βαγγέλης Περπινιάδης. Πρόκειται για τον «Βαγγέλη» του τραγουδιού. Γιος του μυθικού Στελλάκη Περπινιάδη (ο κορυφαίος προπολεμικά ερμηνευτής) ο οποίος γεννήθηκε στην Κοκκινιά και έχει ηχογραφήσει πάνω από 1500 τραγούδια. Τραγούδησε συνθέσεις γνωστών πολλών μεγάλων δημιουργών. Αυτός είναι ο «Βαγγέλης» στο οποίο απευθύνεται ο στιχουργός.

«Στιχουργός»…μόλις τώρα είπα την λέξη κλειδί. Ποιος είναι ο στιχουργός; Πάνω στον σαρανταπέντε στροφών δίσκο που κυκλοφόρησε στα 1961 διαβάζουμε «Κώστας Γιαννίδης», επίσης. Όπως δηλαδή και στην σύνθεση. Η μόνη διαφορά είναι ότι άμα θέλουμε το πιστεύουμε! Θα τεκμηριώσω στην συνέχεια αυτή μου την ένσταση, μην βιάζεστε.

Μέχρι τώρα σας περιέγραψα το σκηνικό της θεατρικής σκηνής καθώς και τους κομπάρσους. Ας έλθω τώρα και στην πρωταγωνίστρια που δεν είναι άλλη από την Αλεξάνδρα! Ποια είναι η «Αλεξάνδρα» του τραγουδιού;

«Η 18χρονη Αλεξάνδρα ήρθε στο Αιγάλεω από τη Μάνη για να μάθει ραπτική. Έμενε σε ένα σπίτι με συγγενείς της, τότε που στη γειτονιά είχε μόνο προσφυγικά σπίτια και πολλά δωματιάκια με κοινή αυλή» μας πληροφορεί η Αργυρώ Μουστάκα Βρεττού στη σελίδα της στο facebook. Και συνεχίζει λέγοντας μας: «Ήταν πολύ όμορφη. Δεν πήγαινε πουθενά αλλού, εκτός από το σπίτι, τη μοδίστρα και το περίπτερο». Διαβάζοντας τούτες τις λέξεις μου έρχονται, αυθόρμητα, το νου τα λόγια του Αρθούρου Σοπενχάουερ (1788-1860)ν «Η όμορφη γυναίκα είναι στολίδι και η καλή θησαυρός!». Επίσης, Περιστεριώτης καθώς είμαι (άρα γείτονας της συνοικίας Αιγάλεω) κατάλαβα ότι το «σήμερα ξεκίνησε να πάει για τη μοδίστρα/ που κάθεται σ’ ένα στενό κοντά στη Βαγγελίστρα» αναφέρεται στην εκκλησία της Ευαγγελίστριας που βρίσκεται κοντά στο κέντρο του Περιστερίου.

Εδώ ας σταματήσω την αφήγηση της Αργυρώς Μουστάκα Βρεττού στην οποία, βεβαίως, θα επανέλθω, για να πάω στο σενάριο που εδώ και 60 και πλέον χρόνια «σημαδεύει» το όνομα της Αλεξάνδρας: «Πραγματική ιστορία είναι η Αλεξάνδρα. Τελικά την σκότωσε ο αδελφός της για να ξεπλύνει, όπως είπε, την ντροπή επειδή δεν ήταν φρόνιμη. Τον έβαλε, λένε, το σόι να το κάνει, γιατί δεν ξεπλενόταν εύκολα. Ο άνθρωπος αυτός το μετάνιωσε βέβαια, αλλά το φονικό είχε γίνει. Την ιστορία μου μετέφερε ένας φίλος, που έμενε τότε στην Αμφιάλη και εκείνα τα χρόνια ήταν κοντινό το γεγονός…»   

Αυτό το σενάριο συνοδεύει την πρωταγωνίστρια, 60 και πλέον χρόνια τώρα, και με βάση αυτό «δημιουργήθηκαν» οι στίχοι του εν λόγω τραγουδιού που φέρει και το όνομα «Το Τάβλι», εκεί στα 1961.

Πρόκειται δηλαδή, για ένα έγκλημα «τιμής». Ένα έγκλημα το οποίο «επέβαλλε» ο Μεγάλος Άλλος της εποχής, Η πρωταγωνίστρια μας δεν υπήρξε «φρόνιμη», για τα δεδομένα του κοινωνικού Άλλου, και ως εκ τούτου, υπήρξε θύμα της «τιμωρίας» του. Ύβρις και Νέμεσις. Υβριστής είναι το υποκείμενο Αλεξάνδρα. Να θυμίσω εδώ ότι στον αρχαίο κόσμο θεωρούνταν ότι κάποιος διέπραττε «ὓβριν» όταν παρουσίαζε συμπεριφορά με την οποία επιχειρούσε να υπερβεί τη θνητή φύση του και να εξομοιωθεί με τους θεούς, με συνέπεια την προσβολή και τον εξοργισμό τους. Η βίαια, αυθάδης και αλαζονική αυτή στάση/συμπεριφορά, που αποτελούσε παραβίαση της ηθικής τάξης και απόπειρα ανατροπής της κοινωνικής ισορροπίας και γενικότερα της τάξης του κόσμου, πιστευόταν ότι (επαναλαμβανόμενη, και μάλιστα μετά από προειδοποιήσεις των ίδιων των θεών) οδηγούσε τελικά στην πτώση και καταστροφή του «υβριστού» (ὓβρις > ὑβρίζω > ὑβριστής). Νέμεσις, δηλαδή τιμωρός της «ύβρεος» το χέρι του αδελφού της που αφαιρώντας την ζωή επαναφέρει την «κοινωνική τάξη», δηλαδή ικανοποιεί τον Μεγάλο Άλλο.

Με ψυχαναλυτικούς όρους λοιπόν, ο ευνουχισμένος και απόλυτος Μεγάλος Άλλος δεν επιτρέπει την απόλαυση της γυναίκας. Δεν επιτρέπει την ερωτομανία της. Για εκείνον η απόλαυση είναι απαγορευμένη. Το γνωρίζουμε πολύ καλά αυτό όλοι εμείς που μεγαλώσαμε με το «τι θα πει ο κόσμος», έτσι δεν είναι; Το σημαίνον του – τουλάχιστον εκείνη την εποχή – ήταν «φρόνιμη» σε ό,τι αφορούσε στην γυναίκα. Η απόλαυση της γυναίκας Αλεξάνδρας αποτελούσε την «ύβρη» της. Η ερωτομανία που αποτελεί το σύμπτωμα της Γυναίκας συνιστά την απόλαυση της Αλεξάνδρας και αυτή απαγορεύεται. Την καθιστά παραβάτη του Νόμου. Της κανονικότητας. Η τελευταία πρέπει να αποκατασταθεί. Οι συστάσεις δεν αρκούν: εκείνη επιμένει να λειτουργεί ως Γυναίκα. Πρέπει να εκλείψει, λοιπόν. «Πρέπει», για να επανέλθει η κανονικότητα. Ο Νόμος είναι πάνω από την απόλαυση. Για αυτό υπάρχει, άλλωστε. Για να μας θωρακίσει από την εισβολή της. Ποιος ευθύνεται λοιπόν, για αυτό το έγκλημα; Μα η «μη φρόνιμη», η διεστραμμένη Αλεξάνδρα. Αυτή που όταν την προειδοποιούσαν απαντούσε ειρωνικά: «Ποια εγώ; Μα εγώ δεν ξέρω τι θα πει άντρας!». Και όχι μόνο απαντούσε ειρωνικά στην σύσταση αλλά και «ψάχνοντας τη βρήκα στου Μιχάλη, να παίρνει τα σκονάκια της μαζί με το μπακάλη». Για όσους απορούν με το σημαίνον «σκονάκια» θα γράψω μόνο τούτο: «Παίρνω το σκονάκι μου» γεύομαι κάτι, απολαμβάνω κάτι, ιδίως σε μικρή ποσότητα και νιώθω ευχαριστημένος: «και ψάχνοντας και ψάχνοντας την βρήκα στου Μιχάλη, να παίρνει τα σκονάκια της μαζί με τον μπακάλη». Από την εικόνα του ναρκομανή που, μόλις πάρει το σκονάκι του, νιώθει ευτυχισμένος.

Αυτά λοιπόν, είναι «Τα Νέα της Αλεξάνδρας» εδώ και εξήντα περίπου χρόνια.

Τώρα, λοιπόν, και μετά την παραπάνω ανάλυση ας επανέλθω, λίγο πριν το τέλος, στην συνέχεια των όσων μας πληροφορεί η Αργυρώ Μουστάκα Βρεττού:

«…Στο περίπτερο καθόταν με τη θεία μου τη Μαίρη, συνομήλικες τότε. Αρραβωνιασμένη και ερωτευμένη, κάτι τη βασάνιζε αλλά φοβόταν να μιλήσει. Οι φίλες της όμως καταλάβαιναν.

Η σπιτονοικοκυρά της Ε., σχεδόν 80 πια, δε μπορεί να ξεχάσει την εικόνα με το κεφάλι της ανοιγμένο και τα μυαλά χυμένα στον τοίχο.

Έκανε πολλές απόπειρες να τη βιάσει ο θείος της, ο ίδιος ο αδερφός της μάνας της κι εκείνο το βράδυ, η Αλεξάνδρα, φαίνεται, αντιστάθηκε όσο ποτέ.

Της τίναξε τα μυαλά με το όπλο του.

Αν τώρα, στο 2020, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που λένε για την Ελένη Τοπαλούδη, ότι προκάλεσε, ότι εκδιδόταν, αν τώρα πέφτουν ισχυρά μέσα να καλύψουν τους φρικτούς δολοφόνους της, για σκεφτείτε τότε; τότε που ακόμα τα εγκλήματα τιμής, ήταν καθημερινότητα.

Η Αλεξάνδρα δεν έπαιρνε σκονάκια με τον μπακάλη, δεν έβγαινε βόλτες, δεν ήξερε πράγματι τι θα πει άνδρας. Ούτε καν ήξερε πού είναι το «Ροζικλαίρ».

Η Αλεξάνδρα ήταν ένα φοβισμένο κορίτσι που νόμιζε ότι ο αρραβωνιαστικός της θα την έσωζε από το εφιάλτη που βίωνε καθημερινά.

Λένε ότι ο δολοφόνος ο ίδιος, ο θείος της δηλαδή, έγραψε τους στίχους και τους έδωσε. Για να μείνει στην ιστορία σαν πουτάνα.

Στ’ ορκίζομαι Βαγγέλη μου, Για κάτσε να τα πούμε;

Η Αλεξάνδρα δολοφονήθηκε από τον ανώμαλο θείο της. Και βιάζεται καθημερινά εδώ και μισό αιώνα κάθε φορά που ακούγεται αυτό το τραγούδι. Μπείτε και δείτε ακόμα τι σχόλια αφήνει ο κόσμος για την δολοφονημένη Αλεξάνδρα.

Κι αυτά είναι τα πραγματικά νέα της Αλεξάνδρας.

Υ.Γ. ακόμα και τώρα, η θεία μου φοβήθηκε όταν της είπα ότι θα το γράψω. Έχουν περάσει εξήντα χρόνια κι ακόμα φοβάται να μιλήσει γι' αυτό».

Καλή σας νύχτα, φίλοι και φίλες!