Η Γλώσσα, πράγματι, προϋπάρχει του υποκειμένου. Αυτό σημαίνει ότι κάθε υποκείμενο – είτε νευρωτικό είτε διεστραμμένο είτε ψυχωτικό – τοποθετείται απέναντι της. Ως συνέπεια αυτού του γεγονότος έχουμε ότι: κάθε υποκείμενο είναι αποτέλεσμα του σημαίνοντος. Αυτή η διαπίστωση σημαίνει ότι δεν υπάρχει υποκείμενο «εκτός» γλώσσας.
Το αν ένα υποκείμενο μιλάει ή όχι αυτό είναι άλλης τάξεως. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι ένα υποκείμενο της γλώσσας μπορεί να τοποθετείται «εκτός» του λόγου[1] όχι όμως εκτός της γλώσσας. Το παρανοϊκό υποκείμενο, για παράδειγμα, ή το σχιζοφρενές, πλήττεται από το γεγονός ότι το κύριο σημαίνον του, εκείνο το σημαίνον που θα μπορούσε να το αντιπροσωπεύσει επαρκώς δίνοντας του έτσι μια ασφαλή αίσθηση «φυσιολογικής πραγματικότητας», είναι ανύπαρκτο, απουσιάζει, ή αν προτιμάτε οι ταυτότητες του έχουν υποστεί έναν διασκορπισμό τέτοιον ώστε στο σχήμα του Λόγου του Κυρίου – που δεν είναι άλλος από τον λόγο του ασυνειδήτου, Κύριος και Ασυνείδητο είναι ένα και το αυτό πράγμα – βρίσκει με άνεση την θέση του ως ένα είδος «πληθυντικού πολλαπλασιασμού» του Κύριου σημαίνοντος. Ενός «πληθυντικού πολλαπλασιασμού» του Κύριου σημαίνοντος – δηλαδή, του σημαίνοντος που αντιπροσωπεύει επαρκώς το υποκείμενο – ο οποίος στην πραγματικότητα ισοδυναμεί με την εξαφάνιση του. Με άλλα λόγια, το κύριο σημαίνον, η κύρια ταυτότητα του υποκειμένου, έχει υποστεί έναν τέτοιο διασκορπισμό εντός του Λόγου του Ασυνειδήτου με άλλα δευτερεύοντα σημαίνοντα (από εδώ ο «πολλαπλασιασμός») ώστε έχει εξαφανιστεί, για το υποκείμενο, σε τέτοιο βαθμό ώστε είναι αδύνατον να το αντιπροσωπεύσει. Υπό αυτήν την έννοια, τόσο η παράνοια όσο και η σχιζοφρένεια βρίσκονται «εκτός» του λόγου, χωρίς καμιά στοιχειώδη θωράκιση έναντι του αφόρητου Πραγματικού.
Βεβαίως, είναι πολύ διαφορετικά τα πράγματα με το υποκείμενο της νεύρωσης. Η νεύρωση βρίσκεται, βλέπετε, σε προνομιακή θέση σε σχέση με την ψύχωση. Στην νεύρωση επικρατεί η απώθηση. Η απώθηση που επιτρέπει στο δεύτερο σημαίνον να λειτουργεί ως αναφορικό στην αντιπροσώπευση του υποκειμένου. Έτσι μια νευρωτική θα πει ότι «ο εραστής» μου είναι άλλο πράγμα από ό,τι είναι «ο πατέρας» μου, και θα συμπληρώσει ότι το «εγώ είμαι μια ερωμένη» είναι άλλο πράγμα από αυτό που είναι το «η μητέρα μου». Η νευρωτική μας βλέπετε, δεν διανοείται καν ότι ο μηχανισμός της απώθησης δούλεψε πάνω της τόσο καλά ώστε το δεύτερο αναφορικό «εραστής» υποκατέστησε, στην αντιπροσώπευση του υποκειμένου της γλώσσας που είναι η ίδια, το πρώτο αναφορικό που ήταν «ο πατέρας» και έτσι άλλαξε την κύρια αντιπροσώπευση της ίδιας σε σχέση με την γλώσσα από το «μητέρα – σύζυγος του πατέρα» σε «ερωμένη – σύζυγος του εραστή». Βεβαίως, αυτή η αλλαγή αντιπροσώπευσης μέσω της απώθησης έγινε με όχημα το ζεύγος «γυναίκα – άντρας» που χάρη σε μια σχέση συνάφειας (μεταφορική σχέση) υποκατέστησε το ζεύγος «μητέρα – πατέρας». Η απώθηση δηλαδή «άλλαξε» και την ονομασία του οχήματος του δεύτερου ζεύγους («μητέρα – πατέρας») και το υποκατέστησε από το πρώτο («γυναίκα – άντρας»).
Στην παραπάνω διαδικασία σας καλώ να αντιληφθείτε πως κάθε στοιχείο που περιέχεται στο κυκλικό διάγραμμα με την ονομασία «ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΝΑΦΟΡΙΚΟ» υποκαθιστά στη ψυχή του υποκειμένου οτιδήποτε περιέχεται στο κυκλικό διάγραμμα με την ονομασία «ΠΡΩΤΟ ΑΝΑΦΟΡΙΚΟ». Έτσι, όλα τα στοιχεία του διαγράμματος «Πρώτο Αναφορικό» περνούν στο ασυνείδητο και αποτελούν από εδώ και στο εξής τον Λόγο του Κυρίου της νευρωτικής μου. Αυτό συμβαίνει μέσω του μηχανισμού της «απώθησης» η οποία λειτουργεί υποκαθιστώντας το βιωματικό ζεύγος «πατέρας – μητέρα» με το μη βιωματικό ζευγάρι «άντρας – γυναίκα» μέσω του μηχανισμού της «μεταφοράς» (η οποία λειτουργεί με κοινό γνώμονα την γλωσσική συνάφεια των δύο ζευγών) στην οποία το ζεύγος «πατέρας – μητέρα» χρησιμεύει ως «πεδίο – πηγή» της μεταφοράς ενώ το ζεύγος «άντρας – γυναίκα» ως «πεδίο – στόχος» της μεταφοράς.
Με δεδομένο το παραπάνω διάγραμμα ακούστε τώρα και το μυθιστόρημα της νεύρωσης:
«Αγαπητέ κύριε, εκείνο που με χαρακτηρίζει, στα εικοσιπέντε χρόνια μου, είναι μια ακατάσχετη επιθυμία για να κάνω σεξ. Όταν ο σύντροφος μου ενίοτε δεν ενδίδει σε αυτή μου την επιθυμία η στεναχώρια μου είναι απερίγραπτη. Δεν είναι ότι δεν κατανοώ την κούραση του από τον φόρτο της καθημερινότητας του. Επίσης δεν είναι ότι δεν συμμερίζομαι την κατά περίπτωση προτεραιότητα που έχουν άλλα πράγματα μέσα στην σχέση μας. Παρόλα όσα δικαιολογημένα μου εξηγεί εν τούτοις όλα τούτα δεν στέκονται αρκετά ώστε να μειώσουν έστω και λίγο την στεναχώρια μου που προκύπτει από την άρνηση του. Ξέρετε, όταν αρνιέται εγώ νομίζω ότι δεν είμαι αρκετά επιθυμητή από εκείνον. Δεν είμαι αρκετά προκλητική ώστε να τον εξιτάρω. Είναι εκείνη η στιγμή που ζηλεύω άλλες γυναίκες. Εκείνες που είναι ντυμένες πολύ προκλητικές, σχεδόν με πρόστυχο τρόπο! Ναι, τις ζηλεύω υπερβολικά και παράλογα. Νομίζω ότι η άρνηση του να κάνει σεξ μαζί του οφείλεται στο ότι εγώ υστερώ σε θελκτικότητα σε σχέση με όλες αυτές. Αυτό είναι ένα βασανιστήριο για μένα. Μου προκαλεί τόσο πόνο όσο εκείνον που ένιωσα όταν έμαθα από τον ίδιο τον πατέρα μου ότι κάποτε είχε απατήσει την μητέρα μου η οποία, παρεμπιπτόντως δεν είναι καθόλου αυτό που θα ονομάζαμε μια ναζιάρα – προκλητική γυναίκα. Μάλλον θα την χαρακτήριζε κάποιος «αντρογυναίκα». Το χειρότερο, αγαπητέ μου κύριε, η ομολογία του συνέβη προς εμέ κάποια στιγμή που τον «έπιασα» να ναι μόνος στην κρεβατοκάμαρα και να ξεφυλλίζει με μανία ένα από εκείνα τα πορνοπεριοδικά!
Ξέρετε, δεν είναι ότι δεν αγαπούσε την μητέρα μου. Όχι, μην πάει εκεί ο νους σας. Οι γονείς μου, πως να σας το πω, δεν χώρισαν ποτέ, ακόμα και τώρα που σας μιλώ είναι μαζί και μάλιστα αγαπημένοι. Όμως να, φαίνεται ότι η μητέρα μου ήταν πολύ … πως να σας το πω … πολύ καθώς πρέπει … καθόλου προκλητική, καθόλου πρόστυχη … και αυτό «έσπρωξε» τον πατέρα μου, παρόλο που την αγαπούσε … άντρας είναι βλέπεις…όπως μου είπε και ο ίδιος…να την απατήσει με μια από εκείνες τις προκλητικές γυναίκες που βλέπουμε στα πορνοπεριοδικά».
[1] Βλ. «Υπάρχουμε μέσω τεσσάρων Λόγων. Αυτοί είναι όλοι κι όλοι!», ανάρτηση Κυριακής, 12ης Ιουλίου 2020, https://psychoanalysisthoughts.blogspot.com/2020/07/blog-post_12.html, πρόκειται για τους 4 λόγους - Ο Λόγος του Κυρίου, Ο Λόγος της πανεπιστημιακής γνώσης, Ο Λόγος της υστερίας, O Λόγος της ψυχανάλυσης – που αποτελούν μια σημαίνουσα θωράκιση του υποκειμένου έναντι του αφόρητου Πραγματικού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου