Μια νέα αγάπη γεννιέται...

Είναι γνωστό ότι στην ψυχανάλυση διεξάγεται μια δίκη κατά της αγάπης. Μια καταγγελία της πλάνης της αγάπης, της αυταπάτης που προκαλεί.

Η απατηλή αγάπη, η ψεύτρα αγάπη, η δολερή αγάπη.

Απατηλή διότι δεν κρατεί τις υποσχέσεις που δίνει για ένωση των ανθρώπων. Δεν κρατά τις υποσχέσεις της, ακριβώς μάλιστα μεταξύ εκείνων που το φύλο τους δεν αρκεί για να τους καταστήσει παρτενέρ. Αυτός είναι και ο λόγος που είπα κάποτε ότι η διάφυλη σχέση, η σεξουαλική πράξη, αποτελεί όριο στα ερωτομανή παραληρήματα. Αυτός, μάλλον, είναι και ο λόγος που οι ερωτομανείς γυναίκες, οι αληθινές, υιοθετούν συχνά την στάση του ασκητισμού.

Ψεύτρα επίσης, επειδή η αγάπη είναι νάρκισσος, συγκαλύπτει την αγάπη του  εαυτού πίσω από την αγάπη του άλλου. Θέμα απολύτως σημαντικό που η ψυχανάλυση για χρόνια διερεύνησε, σε όλες τις πτυχές του.

Τέλος, η αγάπη είναι δολερή. Στην αγάπη το υποκείμενο θέλει το δικό του καλό υπό την συγκάλυψη του καλού του άλλου, για τον οποίο – τον άλλο – δεν θέλει «να γνωρίζει τίποτα», και αυτό το τελευταίο θέλω, επίσης, να το τονίσω. «Όλα για σένα» λέει η αγάπη, όταν, στην πραγματικότητα, εννοεί «όλα για μένα». Θα πρέπει να προσθέσω κάτι που είναι ευρύτερα γνωστό, ότι η αγάπη και το μίσος είναι δίδυμα αδέλφια. Στο κάτω – κάτω, όπως το είχε πει ο Φρόυντ σχετικά με την ψύχωση, το «δεν τον αγαπώ» αποδίδει πάντα την αλήθεια του λόγου της αγάπης. Όλα αυτά, βέβαια, αποτελούν αλήθειες, αλήθειες που απολαμβάνει κανείς μέσα στον πόνο.

Όμως, ακριβώς εδώ βρισκόμαστε στην ανατολή μιας «νέας αγάπης».  Πρόκειται για μια αγάπη που, αντίθετα με την μέχρι τώρα γνωστή που περιέγραψα παραπάνω και η οποία στηρίζεται στο «δεν θέλω τίποτα να γνωρίζω για τον άλλο», βασίζεται στην παραγωγή γνώσης για εκείνον. Πρόκειται για μια νέα μορφή αγάπης που φέρνει η ψυχανάλυση η οποία όμως δεν λαμβάνει χώρα στο τέλος, όπως φαντάζεται κάποιος. Η νέα αγάπη στην οποία αναφέρομαι ήδη υπάρχει. Είναι εκείνη της μεταβίβασης που συμβαίνει καθημερινά, καθόλη την διάρκεια του γίγνεσθαι της ψυχανάλυσης. Όπως λέει ο λακάν «για αυτόν τον λόγο η μεταβίβαση είναι αγάπη, ένα συναίσθημα που εδώ παίρνει μια τόσο νέα μορφή ώστε εισάγει την ανατροπή». Η μεταβίβαση λοιπόν, είναι αγάπη. Αλλά γιατί είναι «νέα», «καινούργια», όπως θα έλεγε μια ψυχή με μάτια που λαμποκοπούν στο άκουσμα και μόνο της λέξης; Είναι «νέα» λόγω του νέου αντικειμένου που αυτή η αγάπη στοχεύει, και αυτό είναι το υποκείμενο που υποτίθεται ότι γνωρίζει, υπό την μορφή του αναλυτή. Ένας παρτενέρ δηλαδή, «που έχει την ευκαιρία να απαντήσει». Συνεπώς, η ψυχανάλυση υπόσχεται την νέα αγάπη επειδή προάγει «το αντικείμενο της ψυχανάλυσης».

Πράγματι, είναι ανήκουστο, μια αγάπη που έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή γνώσης. Δεν το έχουμε ξαναδεί πουθενά αλλού παρά μόνο στην ψυχανάλυση. Μια αγάπη, η οποία, όχι στο τέλος, αλλά βήμα – βήμα αποκαλύπτει μια γνώση, και αναδεικνύει ένα πραγματικό, που είναι το χαρακτηριστικό της αναλυτικής εμπειρίας.

Έτσι, ξεκινώντας από την παραπάνω κατασκευή, η ψυχανάλυση μπορεί να πει ότι μια γυναίκα αποτελεί σύμπτωμα για έναν άνδρα. Με άλλα λόγια, στην αμοιβαία αγάπη, δημιουργείται ένας κόμβος δύο αυτιστικών συμπτωμάτων και γίνεται δεσμός. Υπό την έννοια αυτή, ο Φρόυντ είχε δίκιο: ο Έρωτας ενώνει. Ενώνει δύο συμπτώματα. «Είσαι το σύμπτωμα μου»: αυτό είναι το καλύτερο που μπορεί κανείς να πει στο τέλος μιας ανάλυσης σχετικά με την «νέα αγάπη». Αυτό είναι η «νέα αγάπη» του τέλους, εκεί όπου κανείς μπορεί να πει: «είσαι το σύμπτωμα μου». Τίποτε πιο ανθεκτικό. Πρόκειται, βέβαια, για αγάπη με τα μάτια ορθάνοικτα, σε αντίθεση με την τρελή αγάπη των σουρεαλιστών που δεν εκθειάζει ούτε την γυναίκα ούτε τον άνδρα επειδή δεν βασίζεται στο ομοίωμα του αλλά στο σύμπτωμα και στην απόλαυση του. Και αυτό σίγουρα είναι κάτι καινούργιο, πράγματι. Μια αγάπη που δεν αφήνει περιθώρια για πολυλογίες, πολυλογίες αυτό-απόλαυσης, θα μπορούσα να πω, της αγάπης, η οποία δεν χρειάζεται πολλά λόγια, ούτε πολλά ερωτικά γράμματα.