Περί Χειραγώγησης

Αυτοί που μπορούν να σε κάνουν να πιστέψεις απιθανότητες, είναι ικανοί να σε πείσουν να διαπράξεις φρικαλεότητες.

Βολταίρος

Ορισμός της Χειραγώγησης: Η χειραγώγηση είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης. Τα άτομα που την δέχονται συνήθως δεν έχουν συνειδητή επίγνωση των κινήτρων πίσω από την συναισθηματική καταπίεση που δέχονται. Θεωρούν ότι με λογικά επιχειρήματα και με γνώμονα την ελπίδα και τις καλές προθέσεις θα αλλάξουν τον άλλο.

Η χειραγώγηση είναι ένα είδος κοινωνικής επιρροής που αποσκοπεί στην αλλαγή της συμπεριφοράς ή της αντίληψης των άλλων μέσω υβριστικών, παραπλανητικών ή ύπουλων τακτικών. Με την προώθηση των συμφερόντων του χειριστή, συχνά εις βάρος άλλων, τέτοιες τακτικές μπορεί να θεωρηθούν καταχρηστικές, υβριστικές, δόλιες και παραπλανητικές. Η κοινωνική επιρροή δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Για παράδειγμα, οι γιατροί μπορεί να προσπαθήσουν να πείσουν τους ασθενείς τους να αλλάξουν τις ανθυγιεινές συνήθειές τους. Η διαδικασία της χειραγώγησης περιλαμβάνει να πέσει το θύμα, εν αγνοία του, κάτω από την κυριαρχία του χειριστή, συχνά εξαπατώντας το και χρησιμοποιώντας το για να εξυπηρετήσει τους δικούς του σκοπούς.

Η Φροϋδική εξήγηση της χειραγώγησης:  οι άνθρωποι ασυνείδητα υπερασπίζουν τον εαυτό τους λόγω άγχους επειδή οι πράξεις τους παραβίασαν κάποιο προκαθορισμένο όριο ή κανόνα.

Το μοτίβο

Συνήθως, το μοτίβο που ακολουθείται είναι το εξής:

1. Παραβίαση κανόνων. Σε αυτό το στάδιο είτε δεν τηρούν κάποια υπόσχεση ότι θα αλλάξουν ή επαναλαμβάνουν συμπεριφορές όπου κυρίως σου προκαλούν συναισθηματική ένταση.

2. Διαστρέβλωση πραγματικότητας. Σε αυτό το στάδιο ο τρόπος που θα δικαιολογήσουν τον εαυτό τους περιλαμβάνει εξαιρετική ποικιλομορφία. Ανάλογα με τον τύπο του χειραγωγού υπάρχει περίπτωση:

•           Να στρέψει την ενοχή προς το πρόσωπο σου και να σε πείσει πως εσύ ευθύνεσαι για την συμπεριφορά του. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με ψευδείς δηλώσεις ή να σου θυμίσει μια παρελθοντική σου συμπεριφορά που είναι παρόμοια με την δική του.

  Άρνηση: Ο χειριστής αρνείται να παραδεχθεί ότι αυτός ή αυτή έχει κάνει κάτι λάθος.

  Εξορθολογισμός: Είναι η δικαιολογία που δίνει ο χειριστής για την ανάρμοστη συμπεριφορά του. O εξορθολογισμός είναι στενά συνδεδεμένος με την παραποίηση των λεγομένων.

  Επιλεκτική απροσεξία ή επιλεκτική προσοχή: O χειριστής αρνείται να δώσει προσοχή σε κάτι που μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του από το πρόγραμμά του, λέγοντας φράσεις όπως "Δεν θέλω να το ακούσω».

  Εκτροπή: Ο χειριστής δεν δίνει μια ευθεία απάντηση σε μια ευθεία ερώτηση και αντ 'αυτού για αντιπερισπασμό πηγαίνει τη συζήτηση σε άλλο θέμα.

  Υπεκφυγή: Παρόμοια με την εκτροπή, αλλά δίνοντας άσχετες και ασαφείς απαντήσεις.

  Μυστικός εκφοβισμός: Ο χειριστής βάζει το θύμα σε αμυντική στάση, χρησιμοποιώντας καλυμμένες (έμμεσες ή υπονοούμενες) απειλές.

•           Να διακόψει την συζήτηση είτε με έκφραση θυμού, είτε με αύξηση σεξουαλικού ενδιαφέροντος ή κάνοντας χιούμορ.

•           Σε κάνουν πιστέψεις πως αντιδράς υπερβολικά ή είσαι επικριτικός/η. Αυτή η αντίδραση είναι πολύ συνηθισμένη και έχει ως σκοπό να αλλάξει τις ισορροπίες ισχύος. Αντί να σκέφτεσαι το τι έκανε εκείνος αναρωτιέσαι για την ποιότητα της δική σου συμπεριφοράς.

  Ενοχή: Ένα ιδιαίτερο είδος τακτικής εκφοβισμού. Ο χειριστής λέει στο ευσυνείδητο θύμα του πως αυτός ή αυτή δεν ενδιαφέρεται αρκετά, δρα εγωιστικά ή τα έχει όλα εύκολα. Αυτό συνήθως έχει ως αποτέλεσμα το θύμα να αισθάνεται άσχημα, κάνοντάς το να αμφιβάλει για τον εαυτό του, να αγχώνεται και να είναι σε υποχωρητική θέση.

  Διαπόμπευση: Ο χειριστής χρησιμοποιεί σαρκασμό και απαξιωτικές εκφράσεις για να αυξήσει το φόβο και την αμφιβολία του θύματος για τον εαυτό του. Οι χειριστές χρησιμοποιούν αυτή την τακτική για να κάνει τους άλλους να αισθάνονται ανάξιοι και επομένως να τους σέβονται. Οι τακτικές διαπόμπευσης μπορεί να είναι πολύ μικρές, όπως ένα άγριο βλέμμα ή ματιά, έναν δυσάρεστο τόνο της φωνής, ρητορικά σχόλια, σαρκασμός. Οι χειριστές μπορεί να κάνουν κάποιον να αισθανθεί ντροπή γιατί τόλμησε να τους αμφισβητήσει. Είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να ενισχύσει την αίσθηση της ανεπάρκειας στο θύμα.

  Παίζοντας το ρόλο του θύματος: Ο χειριστής παρουσιάζει αυτόν-ή τον εαυτό της, ως θύμα των περιστάσεων ή της συμπεριφοράς κάποιου άλλου, προκειμένου να κερδίσει τον οίκτο, τη συμπάθεια ή να προκαλέσουν τον οίκτο και έτσι να πάρει κάτι από τον άλλο. Οι ευσυνείδητοι άνθρωποι δεν μπορούν να βλέπουν κάποιον που υποφέρει και ο χειριστής είναι εύκολο να επικαλεστεί τη συμπάθειά τους για να πάρει αυτό που θέλει.

  Δυσφημώντας το θύμα: Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, αυτή η τακτική είναι ένα ισχυρό μέσο για βάλει το θύμα σε αμυντική θέση, ενώ ταυτόχρονα κρύβει την επιθετική πρόθεση του χειριστή, ενώ ο ίδιος κατηγορεί ψευδώς το θύμα ως υβριστή τι στιγμή που το θύμα προσπαθεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή τη θέση του.

3. Επανάληψη της παραβίασης των κανόνων. Αργά ή γρήγορα οι συμπεριφορές που σου προκαλούν ηφαιστειακή έκρηξη επαναλαμβάνονται.

Προσοχή: Η χειραγώγηση στηρίζεται στην απόσπαση της προσοχής και στην δημιουργία συναισθημάτων ενοχής και ντροπής

Σκοπός του είναι να μετατοπίσει την προσοχή σου από αυτόν και να την στρέψεις στον εαυτό σου. Αργά ή γρήγορα θα αρχίσεις να προβληματίζεσαι για το αν τελικά φταίει εκείνος ή εσύ. Η απόλυτη ψευδαίσθηση!

Είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί πως η έκθεση μας σε τέτοιου είδους συμπεριφοριστικές συνθήκες δημιουργεί προγραμματισμό. Ο εγκέφαλος έχει την τάση να δημιουργεί μοτίβα για να μην εφαρμόζει συνεχώς συνειδητή προσπάθεια.

Όταν βιώνουμε ένα είδος συναισθήματος, ανάλογα με την προσωπικότητα μας, το εκφράζουμε με συγκεκριμένο τρόπο. Όταν ο χειραγωγός συνεχώς μας πείθει ότι οι απόψεις μας ήταν λανθασμένες μας εκπαιδεύει στο να είμαστε πιο επιεικείς στις μελλοντικές του επιθέσεις ή παραβιάσεις. Όσο επιτρέπουμε τέτοιου είδους μοτίβα να μας επηρεάζουν τόσο περισσότερο θα αισθανόμαστε φόβο να εκφραστούμε όταν αυτές οι συμπεριφορές επανεμφανιστούν. Αυτή η διαδικασία επιτρέπει στον χειραγωγό να γίνει πιο θρασύς!

Όταν κάποιος μας δημιουργεί συναισθήματα ενοχής επειδή εκφράσαμε την δυσαρέσκεια μας για κάποια συμπεριφορά του θα το σκεφτούμε διπλά να το επαναλάβουμε

Το κάθε είδος ατόμου που χειραγωγεί έχει υψηλά επίπεδα ελκυστικότητας. Γνωρίζει πολύ καλά, ειδικά στην αρχή της σχέσης/επαφής, πώς να βγάζει τον καλύτερο μας εαυτό.