Δεν κάνουμε ποτέ οικονομία στην ψυχανάλυση!

 

Θεμελιώδης αρχή της φροϋδικής και της λακανικής ψυχανάλυσης:  δεν κάνουμε ποτέ οικονομία στην ψυχανάλυση.

Δεν κάνουμε μια ψυχανάλυση με εκπτώσεις. Μια ψυχανάλυση με εκπτώσεις δεν θα είναι ποτέ κάτι παραπάνω από μια ψυχανάλυση αγορασμένη «όσο-όσο». Μπορούμε βέβαια να συμβουλευτούμε έναν ψυχαναλυτή με κάποια έκπτωση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάνουμε ψυχανάλυση. Και ακριβώς επειδή η ψυχανάλυση αγγίζει το πιο πολύτιμο κομμάτι του Είναι μας, ο Φρόυντ συμβούλευε πάντα τους αναλυομένους του να απέχουν από το να πάρουν αποφάσεις που δεσμεύουν τη ζωή τους πριν από την ολοκλήρωση της ανάλυσής τους.

Επίσης, ακριβώς επειδή η ψυχανάλυση αγγίζει τα ίδια τα θεμέλια του Είναι μας, κοστίζει υποκειμενικά τόσο πολύ στο εκάστοτε πρόσωπο που επιχειρεί να αναλυθεί.

  Ο Φρόυντ έλεγε ακόμη πως το μόνο πράγμα που μπορούμε να απαιτήσουμε από τον υποψήφιο αναλυόμενο είναι η ψυχική δύναμη, το κουράγιο. Γιατί; Επειδή το να εγκαταλείψει κανείς το σύμπτωμά του σημαίνει να εγκαταλείψει την απόλαυση που το σύμπτωμα τού προκαλεί και που συνιστά ακριβώς το Είναι του. Αυτή η απόλαυση είναι που μας κάνει να υποφέρουμε, αλλά αυτός ο πόνος επίσης μας ικανοποιεί, είναι αυτό από το οποίο ικανοποιούμαστε. Η απόλαυσή μας άνοιξε τους δρόμους της, μέσα σε αυτή κατοικούμε, και η ψυχαναλυτική εργασία έρχεται να το διαταράξει όλο αυτό. Το να εγκαταλείψει κανείς αυτήν τη (νοσηρή) απόλαυση που συνιστά το σύμπτωμά του είναι πάντα κάτι το επώδυνο.

Δεν μπορούμε να κάνουμε οικονομία σε αυτόν τον πόνο, ούτε στην απώλεια της απόλαυσης που συνεπάγεται η ψυχανάλυση, ούτε να υποχωρήσουμε μπροστά στον νέο τρόπο να απολαμβάνουμε, τον οποίο πρέπει να εφεύρουμε προκειμένου να επιθυμούμε.

Αυτό ακριβώς είναι το τίμημα της ψυχανάλυσης. Για αυτόν τον λόγο δεν μπορούμε να κάνουμε οικονομία στην ψυχανάλυση.

Όπως δεν υφίσταται ψυχανάλυση χωρίς αγάπη, χωρίς την αγάπη της μεταβίβασης, έτσι δεν υφίσταται και ψυχανάλυση που δεν πρέπει να πληρώσουμε το τίμημά της, το τίμημα της απώλειας της απόλαυσης που μας αρρωσταίνει και της απόλαυσης που πρέπει να ανακαλύψουμε για να ανοιχτούμε στην επιθυμία. Αυτή η τελευταία απόλαυση δεν είναι ποτέ τέλεια. Φέρει πάντοτε το σημάδι του ελλείμματος της απόλαυσης.

Ε, λοιπόν, αυτό είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε: η θυσία της απόλαυσης του συμπτώματος. Τι θα ήταν μια θυσία που δεν θα άγγιζε την πραγματική ζωή του υποκειμένου; Τι θα ήταν μια θυσία που δεν θα ήταν παρά ρητορική; Τι θα ήταν μια θυσία που δεν θα ήταν τίποτα παραπάνω από λέξεις και από αγνές προθέσεις; Συνεπώς, η θυσία οφείλει να είναι πραγματική, πολύ πραγματική, να επηρεάζει την ίδια τη ζωή του υποκειμένου, τη σάρκα του. Γι’ αυτό, το χρήμα παίζει έναν ουσιαστικό ρόλο στη φροϋδική και τη λακανική ψυχανάλυση. Είναι η λίβρα σάρκας με τη μορφή λίβρας χρυσού που πρέπει να εγκαταλείψει ο αναλυόμενος για να μπορέσει να απελευθερωθεί πράγματι από τη φυλακή του.

Ναι, η νοσηρή απόλαυση του συμπτώματος έχει ένα τίμημα: είναι η τιμή που της προσδίδει το υποκείμενο, καθώς το σύμπτωμα διαμορφώνει το Είναι του. Αυτό το τίμημα πρέπει να πληρωθεί, εάν θέλει κανείς να αποκοπεί από το σύμπτωμα.