Η επιθυμία σημαίνει ανθρωπιά. Η επιθυμία σημαίνει την καρδιά της ανθρώπινης ύπαρξης. Όπως λέει ο Spinoza «η επιθυμία είναι η ουσία του ανθρώπου». Αυτό πάει να πει ότι όταν δεν νιώθω αυτή την έλλειψη μου, όταν δεν νιώθω αυτό το κενό εντός μου, τότε παύω και να είμαι άνθρωπος ζωντανός.
Ξέρετε όμως τι σημαίνει «επιθυμώ»; «Η επιθυμία του ανθρώπου είναι η επιθυμία του Άλλου», πράγμα που σημαίνει ότι η επιθυμία είναι συγχρόνως επιθυμία να είναι κανείς το αντικείμενο της επιθυμίας κάποιου άλλου, και επιθυμία για αναγνώριση από κάποιον άλλο. Πρέπει ο Άλλος να ανταποκριθεί στο κάλεσμα μου για να νιώσω εγώ υποκείμενο. «Η επιθυμία είναι ανθρώπινη, όταν κανείς δεν επιθυμεί το σώμα, αλλά την Επιθυμία του άλλου…δηλαδή, όταν θέλει να «είναι επιθυμητός», να «αγαπιέται», ή μάλλον να «αναγνωρίζεται» στην ανθρώπινη αξία του…» γράφει ο Λακάν. Πόσο δίκιο έχει, αλήθεια!
Κι όταν ο Άλλος δεν ανταποκρίνεται; Ω, τότε ζω την χειρότερη στιγμή της ζωής μου: Η μη αναγνώριση του εαυτού από τον Άλλο (η απόρριψη) συνιστά ίσως την πιο βασική μορφή προσβολής του Εγώ (ναρκισσιστικό πλήγμα). Η απόρριψη γεννά μια αγωνία που εκλύει βία. Η άρνηση εαυτού από τον άλλο συνιστά ναρκισσιστικό πλήγμα. Μόνο από την αναγνώριση της επιθυμίας του από τον άλλο το ανθρώπινο όν κατακτά τη θέση του υποκειμένου.
Η αναγνώριση της επιθυμίας μας είναι δυνατή μόνο όταν αρθρώνεται στον λόγο: «μόνο όταν διατυπώνεται, όταν ονοματίζεται παρουσία του άλλου, η επιθυμία αυτή, οποιαδήποτε και αν είναι, αναγνωρίζεται με την πλήρη σημασία του όρου» τονίζει η ψυχανάλυση. Μιλήστε, ονομάστε ό.τι θέλετε. Διατυπώστε με τη άρθρωση σας ένα αίτημα. Μόνο τότε έχετε κάποιες ελπίδες να αναγνωρίσετε την επιθυμία σας και ως εκ τούτου να νιώσετε μια στάλα ανθρωπιάς. Σταματήστε να νιώθετε περήφανοι που δεν ζητάτε τίποτε! Που, τάχα μου – τάχα μου, δεν έχετε ανάγκη κανέναν. Σταματήστε να λειτουργείτε κατά αυτόν τον τρόπο. Ξεφύγετε από αυτήν την οδυνηρή απόλαυση σας. Για μια ψευδαίσθηση πρόκειται και για τίποτε παραπάνω. Δεν υπάρχει καμιά ευχαρίστηση σε αυτό μόνο απόλαυση.Το μόνο που πετυχαίνετε έτσι είναι να προσποιείστε ότι είστε νεκροί προσπαθώντας να ξεγελάσετε την ζωή!
«Η Επιθυμία που κατευθύνεται προς ένα φυσικό αντικείμενο είναι ανθρώπινη μόνο στον βαθμό που «διαμεσολαβείται» από την Επιθυμία ενός άλλου, που κατευθύνεται προς το ίδιο το αντικείμενο: είναι ανθρώπινο να επιθυμεί κανείς ό,τι επιθυμούν και οι άλλοι, ακριβώς επειδή το επιθυμούν» σας τονίζει η ψυχανάλυση. Ακούστε την παρακαλώ, για το καλό σας! Επιθυμώντας εκείνο που επιθυμεί κάποιος άλλος, μπορώ να κάνω τον άλλο να αναγνωρίσει το δικαίωμά μου να κατέχω το αντικείμενο αυτό, κι έτσι να κάνω τον άλλο να αναγνωρίσει την υπεροχή μου εις βάρος του.
Ποιο είναι, στα αλήθεια, όμως το αντικείμενο της επιθυμίας;
Το μικρό παιδί επιδιώκει να αποκτήσει το αντικείμενο που κρατά το συνομήλικό του παιδί, έστω και αν αυτό δεν συνιστά αντικείμενο ανάγκης, έστω και αν το ζητά ακριβώς επειδή είναι αντικείμενο του άλλου παιδιού το αντικείμενο αυτό είναι αντικείμενο επιθυμίας; Αυτό που απαντάμε είναι πως το αντικείμενο της επιθυμίας εισάγεται από τη στιγμή που το αντικείμενο παύει να είναι απλά ένα αντικείμενο που απλώς έχει ο άλλος, που το κατέχει απλά και μόνο ο άλλος που γνωρίζω, αυτός που είναι δηλαδή το εναλλακτικό μου εγώ. Είναι τέτοιο, από τη στιγμή που γίνεται αυτό το αντικείμενο ο άγνωστος Χ, για τον οποίο δηλαδή το υποκείμενο αναρωτιέται τι είναι, τι θέλει ο άλλος σχετικά με αυτό κ.λπ., και όχι απλά το εποφθαλμιά, από τη στιγμή που εισάγεται η διάσταση του λόγου, υπό την έννοια του μεγάλου Άλλου. Στο βαθμό αυτό δε, ο μικρός άλλος παύει να είναι αυτός που γνωρίζω και αποκτά κάτι από τη διάσταση αυτού που ονομάζουμε μεγάλο Άλλο.
Η αναγνώριση από τον Άλλο λοιπόν, είναι το παν για την ύπαρξη μου! Η ανταπόκριση Του στο κάλεσμα μου σημαίνει αναγνώριση από τον Άλλο. Σημαίνει αποδοχή μου από Εκείνον και άρα μη απόρριψη μου. Μόνο η ανταπόκρισή του με κάνει να νιώθω ότι δεν είμαι ένα σκουπίδι, ένα απόρριμμα!
Να ένα παράδειγμα, απλώς για επιβεβαίωση:
«Ένα πρωί ξύπνησα με πολύ κέφι. Βγήκα στο μπαλκόνι του κήπου κι έριξα μια ματιά στα δέντρα. Χωρίς να το καταλάβω, άρχισα να τραγουδώ ένα παλιό ρεμπέτικο -- άλλωστε έλειπε η νοικοκυρά μου που δεν της άρεζαν τα τραγούδια αυτά. «Κυρα-Ευθαλία, ποιος τραγουδάει;», άκουσα μια αντρική φωνή απ' το απέναντι σπίτι, που το έκρυβαν τα δέντρα του κήπου μας. «Θα είναι ο νέος γείτονας», απάντησε μια γυναικεία μπάσα φωνή, το πρακτορείο της γειτονιάς. «Μωρέ, μπράβο του!», ξανάπε ο άντρας ευχαριστημένος. Μόλις σταμάτησα, ακούω από τη μεριά του ένα βαρύ ζεϊμπέκικο στο κασετόφωνο. Πολύ το ευφράνθηκα, κι έλεγα από μέσα μου να μη σταματούσε ποτέ. Μα τι κρίμα, γρήγορα τελείωσε, και τότε σκέφτηκα να τραγουδήσω κάτι εγώ. Μερακλωμένος, έπιασα ένα τραγούδι της φυλακής. Μόλις τέλειωσα, ξανά το κασετόφωνο του γείτονα. Αυτή τη φορά έβαλε δυο τραγούδια, απ' τα πιο σεβνταλίδικα. Άρχισα να ξελιγώνομαι. «Τώρα θα σου δείξω εγώ», είπα μέσα μου, και μόλις σώπασε το κασετόφωνο, άρχισα ένα χασικλίδικο. Αυτό ήταν: ο γείτονας δε βάσταξε∙ πριν καλά - καλά τελειώσω, άνοιξε το κασετόφωνο στη διαπασών κι αμέσως πλημμύρισε η γειτονιά με Τσιτσάνη, με Βαμβακάρη, με Παπαϊωάννου. Τότε κι εγώ, διπλά φτιαγμένος απ' την πρωινή αυτή ανταπόκριση, ντύθηκα και τράβηξα κεφάτος για τη δουλειά μου».
Ανταπόκριση (Χριστιανόπουλος Ντίνος)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου