Η ιδιαίτερη σχέση του Leonard Cohen με την Ελλάδα, είναι γνωστή και επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι το 1960 αγόρασε ένα σπίτι στην Ύδρα, όπου διέμεινε για αρκετά χρόνια και έγραψε πολλές από τις επιτυχίες του. Το 2001 κυκλοφορεί το album του με τίτλο Ten New Songs, στον οποίο συγκαταλέγεται μια αρκετά τρυφερή μπαλάντα με τίτλο «Alexandra Leaving». Όπως αποκαλύπτει η Sharon Robinson, συνεργάτιδα του Cohen σ’ αυτό το δίσκο, σε συνέντευξή της στο Uncut, ο Cohen εμπνεύστηκε το τραγούδι αυτό από το - γνωστό και αγαπημένο - ποίημα του Καβάφη «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον». Μάλιστα, κατά το αρχικό στάδιο του δίσκου, δεν ήταν σίγουρος ότι ταιριάζει σ’ αυτόν. Αποφάσισε να το συμπεριλάβει τελικά, κατά την ολοκλήρωσή του, όταν το άκουσε ξανά και κατάλαβε ότι του αρέσει πολύ!
Έτσι λοιπόν, ο Leonard Cohen εμπνεόμενος από το «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον», μεταμορφώνει την πόλη της Αλεξάνδρειας στη γυναίκα Alexandra και τραγουδά για την απώλεια του ερωτικού αντικειμένου και τις χαμένες προσδοκίες. Ακολουθώντας τον Καβάφη, που ενθαρρύνει τον Αντώνιο να αντιμετωπίσει με θάρρος την απώλεια της πόλης την παραμονή της μάχης («…Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος»), ο Cohen παροτρύνει επίσης τον εραστή να φανεί δυνατός και ν’ αποδεχθεί την απώλεια του αγαπημένου του προσώπου («…As someone long prepared for this to happen»).
Μιλάμε για απώλεια και υπονοούμε το πένθος που την ακολουθεί. Οφείλουμε την διάκριση ανάμεσα στην «απουσία» και την «απώλεια». Το ζητούμενο είναι «η απώλεια», δηλαδή το κενό, το «δεν έχω τίποτα», να γίνει, να μετουσιωθεί σε «απουσία» («αυτό θα μου ξανάρθει»): η απουσία του εξωτερικού αντικείμενου να γίνει παρουσία μέσα μου (εν δυνάμει παρουσία). Για να συμβεί αυτή η μετατροπή, για να συμβεί η απουσία (v.s απώλεια) προϋπόθεση είναι η απαγκίστρωση από την εξωτερική πραγματικότητα.
Χαρακτηριστική στη διάρκεια του πένθους είναι η έλλειψη δραστηριοτήτων (περιφρόνηση της εξωτερικής πραγματικότητας). Αυτό συνιστά μια αμυντικής φύσης απόπειρα άρνησης της πραγματικότητας. Εκείνης που σχετίζεται με την εξαφάνιση του αντικειμένου.
Το πένθος αποτελεί μια διαδικασία αλληλοδιαδοχής μεταξύ αποδοχής και άρνησης της πραγματικότητας. Πρόκειται για ψυχικές κινήσεις αντιφατικές και κυκλικές. Στη φυσιολογική διαδικασία του πένθους συμβαίνει η προοδευτική παραίτηση της συνεχούς ψυχικής δραστηριότητας η οποία σχετίζεται με τον εκλιπόντα, καθώς αυξάνεται η εσωτερίκευση[1] του αντικειμένου.
Το υποκείμενο χάνει το αντικείμενο και το ξανά-βρίσκει μέσα του. Το Εγώ του πενθούντος υποκειμένου παραιτείται από αυτήν την θλιβερή σχέση με τον εκλιπόντα, παρακινούμενο και από τις μέλλουσες ναρκισσιστικές ικανοποιήσεις («χαρές») που ανοίγονται στην υπόλοιπη ζωή του.
Αρχίζουν τότε οι καινούργιες επενδύσεις. Η εργασία του πένθους ολοκληρώνεται όταν το υποκείμενο φτάνει να περιφρουρεί την αγάπη για το αντικείμενο το οποίο χάθηκε και την αγάπη για τη ζωή. Κατά τον Freud όταν ολοκληρώνεται η εργασία του πένθους το Εγώ γίνεται ξανά ελεύθερο, χωρίς αναστολές.
Και μ’ αυτό το μοτίβο, συσχετίζοντας τους στίχους με τους καβαφικούς, μπορεί κανείς να συνεχίσει να ερμηνεύει όλο το τραγούδι, δίνοντας του το δικό του, προσωπικό νόημα!
Leonard Cohen, Alexandra Leaving
Suddenly the night has grown colder
The god of love preparing to depart
Alexandra hoisted on his shoulder,
They slip between the sentries of the heart
Upheld by the simplicities of pleasure
They gain the light, they formlessly entwine
And radiant beyond your widest measure
They fall among the voices and the wine
It’s not a trick, your senses all deceiving
A fitful dream, the morning will exhaust
Say goodbye to Alexandra leaving
Then say goodbye to Alexandra lost
Even though she sleeps upon your satin
Even though she wakes you with a kiss
Do not say the moment was imagined
Do not stoop to strategies like this
As someone long prepared for this to happen
Go firmly to the window, drink it in
Exquisite music Alexandra laughing
Your first commitments tangible again
And you who had the honor of her evening,
And by the honor had your own restored
Say goodbye to Alexandra leaving
Alexandra leaving with her Lord
Even though she sleeps upon your satin
Even though she wakes you with a kiss
Do not say the moment was imagined
Do not stoop to strategies like this
As someone long prepared for the occasion
In full command of every plan you wrecked
Do not choose a coward’s explanation
that hides behind the cause and the effect
And you who were bewildered by a meaning
Whose code was broken, crucifix uncrossed
Say goodbye to Alexandra leaving
Then say goodbye to Alexandra lost
Say goodbye to Alexandra leaving
Then say goodbye to Alexandra lost
[1] Γενικότερα η εσωτερίκευση είναι η διαδικασία αποδοχής και υιοθέτησης από το υποκείμενο εξωτερικών ιδεών, αξιών και κανόνων ενός άλλου (ή άλλων) σε βαθμό που να θεωρούνται στοιχεία της προσωπικότητας του. Ένα εσωτερικευμένο αντικείμενο μπορεί να βιώνεται ως τιμωρητικό απέναντι στο Εγώ. Αυτό παραπέμπει στην έννοια του Υπερεγώ και πρωτίστως στην αυστηρότητα του (π.χ. εσωτερικευμένος αυστηρός πατρικός νόμος).
Το Υπερεγώ αντιπροσωπεύει την εσωτερίκευση των κανόνων της κοινωνίας: η σχέση εξουσίας πατέρα-παιδιού εσωτερικεύεται σε σχέση Εγώ-Υπερεγώ. Η εσωτερίκευση αφορά στο φαντασιιακό πέρασμα ενός αντικειμένου στο εσωτερικό του υποκειμένου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου