Δύο καθεστώτα της απελπισίας

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. Σφοδρή κρίση, κατά τη διάρκεια της οποίας το υποκείμενο, βιώνοντας την ερωτική κατάσταση ως οριστικό αδιέξοδο, ως παγίδα από την οποία δε θα μπορέσει να βγει ποτέ, βλέπει πως είναι προορισμένο να καταστραφεί ολοκληρωτικά.

Υπάρχουν δύο καθεστώτα απελπισίας: η ήπια απελπισία, η ενεργητική παραίτηση («Σας αγαπώ όπως πρέπει κανείς ν ’ αγαπά: απελπισμένα»), και η βίαιη απελπισία: μια μέρα, ύστερα από κάποιο περιστατικό, κλείνομαι στο δωμάτιό μου και ξεσπώ σέ λυγμούς: με παρασύρει ένα κύμα σφοδρό, με πνίγει ο πόνος. Το σώμα μου ολόκληρο σκληραίνει, κουβαριάζεται: στο φως μιας ατσάλινης, ψυχρής αστραπής, βλέπω την καταστροφή στην όποια είμαι καταδικασμένος. Καμιά σχέση με την επίβουλη, την εν ολίγοις πολιτισμένη κατάθλιψη των δύσκολων ερώτων. Καμιά σχέση με το ρίγος που νιώθει το υποκείμενο πού το παράτησαν: όχι μόνο δεν παθαίνω κατάπτωση, αλλά είμαι και σκληρός. Η κατάσταση είναι ξεκάθαρη σαν μια καταστροφή: «Είμαι ένα κουρέλι!»

(Ο λόγος; Δε σχετίζεται ποτέ με κάποια δήλωση για διακοπή της σχέσης. Είναι κάτι που έρχεται απροειδοποίητα, είτε σαν αποτέλεσμα μιας αφόρητης εικόνας, είτε σαν αντίδραση σε μια αιφνίδια σεξουαλική απόρριψη: το παιδικό - να βλέπεις τη Μητέρα να σέ εγκαταλείπει - μετατρέπεται απότομα σέ γενετήσιο.)

Η ερωτική καταστροφή συγγενεύει, ίσως, μ’ αυτό που, στο ψυχωτικό πεδίο, ονομάστηκε ακραία κατάσταση, και είναι μια κατάσταση πού βιώνεται από το υποκείμενο ως αναπόδραστος παράγοντας του αφανισμού του. Η εικόνα αυτή αφορμάται απ’ αυτά πού συνέβησαν στο Νταχάου. Δεν είναι, αλήθεια, άηθες να συγκρίνεις την κατάσταση ενός υποκειμένου που αντιμετωπίζει ερωτικά προβλήματα, με την κατάσταση ενός έγκλειστου στο  στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου;

Μια από τις πιο ανήκουστες ύβρεις της Ιστορίας μπορεί να εξομοιωθεί με ένα ασήμαντο, παιδαριώδες, σπουδαιοφανές και αδιόρατο περιστατικό πού έπληξε ένα υποκείμενο που απλώς κατατρύχεται από το Φαντασιακό του; Κι όμως, οι δύο αυτές καταστάσεις έχουν κάτι το κοινό: είναι, κυριολεκτικά, πανικές. Πρόκειται για καταστάσεις χωρίς υπόλοιπο, χωρίς επιστροφή: πρόβαλα τον εαυτό μου στον άλλον με τόση δύναμη, ώστε όταν εκείνος μου λείπει, δεν μπορώ να συγκεντρωθώ, να ξαναβρώ τον εαυτό μου: χάθηκα για πάντα.